Julia Acker

1898 Lwów–1942 Lwów

Urodziła się w zasymilowanej, inteligenckiej rodzinie żydowskiej. Została wychowana w środowisku otwartym na sztukę i kulturę. Malarstwa uczyła się w rodzinnym mieście u Leonarda Podhorodeckiego i Pawła Gajewskiego.

Życie Acker niemal w całości było związane ze Lwowem, w okresie międzywojennym ważnym ośrodkiem kultury i sztuki. W latach 30. angażowała się w życie artystyczne miasta – uczestniczyła w licznych wystawach, należała do lokalnego środowiska twórców, była rozpoznawalna w kręgach kolekcjonerskich.

Jej malarstwo lokuje się na styku realizmu i ekspresji. Ma cechy figuratywizmu, ale nie jest pozbawione subiektywnej interpretacji. Koncentrowała się przede wszystkim na człowieku i codzienności. W centrum zainteresowań artystki znajdowały się sceny z życia codziennego – często przedstawiała osoby starsze, dzieci czy ludzi z lokalnych społeczności. Malowała również martwe natury.

Wybuch wojny w 1939 roku brutalnie przerwał rozwój jej kariery. Od czerwca 1941 roku, po zajęciu Lwowa przez wojska niemieckie, Julia Acker żyła w ciągłym strachu. W obliczu narastającego terroru w 1942 roku popełniła samobójstwo. Większość jej prac nie przetrwała wojny – wiele obrazów uległo zniszczeniu, inne zaginęły lub pozostały w kolekcjach prywatnych. Dziś nazwisko malarki stopniowo wraca do obiegu historycznego i muzealnego jako jedno z tych, które przypominają o bogactwie i różnorodności przedwojennej kultury polsko-żydowskiej.

Natalia Andriolli

1856 (?)–1912 Osiny

Polska rzeźbiarka, malarka i działaczka społeczna. Natalia Andriolli, z domu Tarnowska, urodziła się w rodzinie ziemiańskiej jako córka Adama Tarnowskiego herbu Rolicz i Anieli Skrzyńskiej. Miała siedmioro rodzeństwa. Była uważana za artystycznie uzdolnioną przystojną blondynkę.

Wyszła za znanego ilustratora i malarza Michała Elwiro Andriollego. Małżeństwo zakończyło się w 1887 roku rozwodem, po którym artystka skupiła się na pracy twórczej i społecznej. W Osinach otworzyła pracownię tkacką, w której zatrudniała kobiety z okolicy, wspierając je edukacyjnie i zawodowo. Była kobietą niezależną, przedsiębiorczą i odważną – te cechy czyniły ją postacią nietuzinkową w realiach epoki, gdy kobiety artystki często zmagały się z ograniczeniami społecznymi i kulturowymi. Początkowo pobierała nauki rysunku w Warszawie u Wojciecha Gersona, jednego z najbardziej cenionych nauczycieli epoki. W poszukiwaniu wykształcenia wyższego artystycznego Andriolli wyjechała do Paryża, gdzie kontynuowała naukę w prestiżowej Académie Colarossi – jednej z nielicznych szkół otwartych wówczas dla kobiet. W 1890 roku, jako jedna z dwóch Polek, prezentowała swoje dwie prace na wystawie w Berlinie: Lirnika i Wiosnę. Były one później wystawiane również w Salonie Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych w Warszawie. Dwa lata później jej rzeźby wystawiono na salonie paryskim. W 1896 na wystawie „Paris-Province” przy Avenue de l’Opéra zdobyła złoty medal za Śmieszkę. W tym samym roku artystka otrzymała również złoty medal za rzeźbę Śpiący Amor (Amor z lilią), która do dzisiaj pozostaje jedną z jej najważniejszych i najbardziej rozpoznawalnych prac. Miała własną pracownię na paryskim Montparnassie, co świadczy o jej ambicjach i wysokim poziomie artystycznym. Jako jedna z pierwszych kobiet w Polsce odniosła sukces w dziedzinie rzeźby, stając się inspiracją dla kolejnych pokoleń artystek.

Po powrocie do Polski w 1898 roku otworzyła pracownie rzeźbiarskie w Częstochowie i Warszawie. Jej ostatnie prace miały charakter religijny. Wykonała między innymi sukienkę do obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej.

Zofia Baltarowicz-Dzielińska

1894 Jaryczów Stary–1970 Kraków

Była córką Jana Baltarowicza, wieloletniego wójta Jaryczowa Starego. Edukację artystyczną rozpoczęła w 1912 roku w prywatnej Szkole Sztuk Pięknych we Lwowie, następnie kształciła się w rzeźbie u Zygmunta Kurczyńskiego oraz historii sztuki u Jana Bołoza Antoniewicza. W 1916 roku podjęła studia w Wiedniu, które przerwała z powodów rodzinnych.

W 1917 roku, jako pierwsza kobieta w historii, została przyjęta do Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, dzięki czemu przełamała obowiązujący zakaz. W 1919 roku wyszła za Kazimierza Dzielińskiego (1894–1955), malarza i żołnierza, rok później urodziła córkę Danutę (1920–2010). Po narodzinach dziecka przerwała studia i wróciła w rodzinne strony. Małżeństwo po kilku latach zakończyło się rozwodem.

Przez kolejne dekady łączyła pracę twórczą z wychowaniem córki. Po drugiej wojnie światowej ponownie przeprowadziła się do Krakowa i razem z Danutą, która również wybrała drogę artystyczną, studiowała rzeźbę w ASP. Dyplom uzyskała w 1948 roku.

Tworzyła głównie rzeźby portretowe i figuralne, większość jej prac przepadła jednak podczas drugiej wojny światowej. Do nielicznych zachowanych dzieł należy popiersie Hugona Kołłątaja wyeksponowane w parku Jordana w Krakowie. Poza dorobkiem rzeźbiarskim pozostawiła liczne zapiski autobiograficzne, które są cennym źródłem wiedzy o jej życiu i twórczości.

Aniela Biernacka-Poraj

1858 Warszawa–1918 Warszawa

Córka bogatych ziemian, właścicieli dóbr podwarszawskich. Studiowała w Warszawie u Wojciecha Gersona, następnie w Académie Julian w Paryżu, a od 1893 roku w prywatnej szkole w Madrycie. Odbyła dwie podróże do Rzymu i Monachium. Po studiach wróciła do Warszawy, gdzie mieszkała do śmierci. Malowała głównie portrety, rzadziej sceny rodzajowe i martwe natury, pod koniec życia obrazy religijne do kościołów warszawskich i prowincjonalnych. Wśród współczesnych uchodziła za malarkę wprawną, malującą modeli z wdziękiem i wytwornością, chociaż nie w sposób nowatorski. Sporadycznie wykonywała ilustracje dla polskich czasopism „Wędrowiec” i „Tygodnik Ilustrowany”. Prace wystawiała za granicą: w Paryżu na Salon d’Automne, w Berlinie, Kijowie oraz na ziemiach polskich: w Warszawie w Towarzystwie Zachęty Sztuk Pięknych i w Krakowie w Salonie Sztuk Pięknych Aleksandra Krywulta. Dorobek artystki uległ rozproszeniu, znaczna część została zniszczona w 1944 roku.

Janina Broniewska

1886 Krasiniec–1947 Warszawa

Córka Stanisława, dyrektora cukrowni w Krasińcu, prezesa Związku Cukrowników w Warszawie, redaktora „Gazety Cukrowniczej”, bardzo wcześnie osierocona przez matkę, Zofię z Barów. Edukację odbywała w Warszawie, ucząc się jednocześnie malarstwa, rysunku i rzeźby w Szkole Sztuk Pięknych. Naukę kontynuowała w Krakowie. Pobierała prywatne lekcje rzeźby u Xawerego Dunikowskiego i Wacława Szymanowskiego oraz malarstwa na kursach Adriana Baranieckiego, między innymi u Jacka Malczewskiego. Kiedy w wieku dwudziestu jeden lat straciła ojca, postanowiła wrócić do Warszawy i podjąć pracę zarobkową. Zarząd Związku Cukrowników ufundował jej stypendium na dalsze studia – wyjechała wówczas do Paryża, gdzie uczyła się chociażby u Émila Antoine’a Bourdelle’a w Académie de la Grande Chaumière, którą ukończyła z wyróżnieniem. Dalszą edukację przerwała pierwsza wojna światowa. Po jej zakończeniu artystka powróciła na stałe do Warszawy.

W początkowym okresie twórczości zajmowała się rzeźbą portretową i dekoracyjną. W tym czasie wykonała: projekty figurek dekoracyjnych dla paryskiej fabryki porcelany, portret Bourdelle’a oraz reliefy zdobiące teatr na Champs-Elysées Adama Mickiewicza na Place d’Alma. Później tworzyła głównie portrety rzeźbiarskie w marmurze i brązie, między innymi Józefa Piłsudskiego i przedstawicieli ziemiaństwa polskiego na Ukrainie. Artystka wykonała wiele dzieł o tematyce religijnej dla warszawskich kościołów. Tworzyła też kompozycje rodzajowe: Słowianka została nagrodzona złotym medalem na Międzynarodowej Wystawie Sztuki i Techniki w Paryżu w 1937 roku i zakupiona przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych. Dorobek artystki liczy około trzystu rzeźb charakteryzujących się dużą dekoracyjnością i przesadną stylizacją powierzchni mocno budowanej bryły rzeźbiarskiej z wyraźnymi wpływami impresjonizmu Bourdelle’a. Prace malarskie artystka sygnowała pseudonimem Bronisław Janowski. Poza tworzeniem rzeźb malowała portrety, sceny religijne, zajmowała się również krytyką artystyczną.

Leona Bierkowska

1855 Kraków – 1910/1925 Kraków

Polska malarka i rzeźbiarka, siostra malarki Karoliny Bierkowskiej. Uczyła się malarstwa pod kierunkiem Hipolita Lipińskiego na Wyższych Kursach dla Kobiet im. Adriana Baranieckiego w Krakowie, gdzie zapisała się wraz z siostrą w 1870 roku. W latach 1875–1879 nauczała rysunku i zdobnictwa (ornamentów) na Wydziale Sztuk Pięknych. W latach 1885–1887 dla uzupełnienia wykształcenia wyjechała do Paryża, gdzie kształciła się w Académie Julian pod okiem Gustave’a Boulangera i Jules’a Josepha Lefebvre’a. Od 1877 roku wystawiała swoje prace o tematyce rodzajowej w Towarzystwie Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie. Od 1881 roku rozpoczęła współpracę z Warszawskim Salonem Artystycznym Aleksandra Krywulta. Twórczość artystki obejmowała malarstwo rodzajowe o motywach ludowych oraz sceny z życia mieszkańców miasta. Malowała portrety, studia głów, czasem pejzaże w konwencji realistycznej. Od 1900 roku zajęła się również twórczością rzeźbiarską w drewnie. Polichromowane figurki nawiązujące do dawnej tradycji szopki włoskiej prezentowane na wystawach cieszyły się dużą popularnością wśród nabywców. Prace artystki i jej siostry uległy zagubieniu i rozproszeniu, a losy sióstr po pierwszej wojnie światowej pozostają nieznane.

Anna Berent

1871 Kaiserslautern–po 1944 Zagrzeb

Była córką z polsko-szwajcarskiego małżeństwa. W latach 90. XIX wieku kształciła się w kierunku malarstwa w pracowniach Stanisława Grochowskiego i Antona Ažbego w Monachium.

Około 1899 roku wyszła za mąż za Stanisława Berenta – brata pisarza Wacława Berenta. Małżeństwo mieszkało najpierw w Lozannie, a następnie w Warszawie i Zagrzebiu. Dokładna data i miejsce śmierci artystki nie są znane.

Anna Berent malowała portrety, sceny figuralne i tworzyła ilustracje. Poruszała głównie tematykę związaną ze starością, przemijaniem i śmiercią. Jej kompozycje alegoryczne były inspirowane malarstwem skandynawskim oraz twórczością Ferdinanda Hodlera.

Kilka prac artystki znajduje się w Muzeum Narodowym w Warszawie, gdzie w czasie drugiej wojny światowej przewieziono dzieła z jej pracowni.

Karolina Bierkowska

1855 Kraków–po 1900 ?

Malarka, siostra Leony Bierkowskiej. Uczyła się u Hipolita Lipińskiego na Wyższych Kursach dla Kobiet im. Adriana Baranieckiego w Krakowie oraz w Paryżu pod kierunkiem Jules’a Josepha Lefebvre’a. W 1883 roku objęła funkcję profesora rysunku na kursach w Muzeum Techniczno-Przemysłowym w Krakowie. Malowała krajobrazy i wiejskie sceny rodzajowe spod Krakowa i z Tatr, a także portrety. Obrazy, takie jak: Widok z okolic Osobitej, Przy szałasie, Szałas, wystawiała w latach 1877–1901 w Krakowie i Warszawie. W Muzeum Narodowym w Krakowie znajdują się jej rysunki Słowak, Stary góral – żebrak i Dziewczyna góralka.

Anna Bilińska (Bilińska-Bohdanowicz)

1854 Złotopole–1893 Warszawa

Polska malarka, portrecistka. Uczyła się rysunku u Michała Elwiro Andriollego, Ignacego Jasińskiego i Wojciecha Gersona. Wyjechała do Paryża i studiowała w Académie Julian w pracowni dla kobiet pod kierunkiem Williama-Adolphe’a Bouguereau, Tony’ego Roberta-Fleury’ego i Jules’a Josepha Lefebvre’a. Lata 1884–1885 okazały się dla niej wyjątkowo trudne – śmierć trzech bliskich osób: ojca, przyjaciółki Klementyny Krassowskiej i narzeczonego Wojciecha Grabowskiego, skutkowała pobytem w Pourville-les Bain. W 1889 roku otrzymała srebrny medal na Wystawie Światowej w Paryżu, a w 1891 roku na międzynarodowej wystawie sztuki w Berlinie zdobyła złoty medal. Rok później wyszła za Antoniego Bohdanowicza i wróciła do Warszawy z zamiarem otworzenia szkoły malarstwa dla kobiet. Zmarła w wieku trzydziestu dziewięciu lat. Pozostawiła po sobie wybitną twórczość portretową utrzymaną w duchu realizmu.

Alina (Halina) Bondy-Glassowa

1865 Starodub (Rosja)–1935 Warszawa

Edukację artystyczną rozpoczęła w Warszawskiej Szkole Sztuk Pięknych (1904–1909), gdzie studiowała pod kierunkiem Konrada Krzyżanowskiego, Kazimierza Stabrowskiego i Władysława Ślewińskiego. Kształcenie kontynuowała w Paryżu u Maurice’a Denisa, współzałożyciela grupy nabistów, pogłębiając znajomość technik malarskich i rysunkowych. Była żoną Jakuba Glassa (1864–1942), prawnika, wykładowcy Uniwersytetu Warszawskiego, który w 1917 roku został prokuratorem Sądu Najwyższego.

Jej twórczość koncentrowała się na portretach, pejzażach i martwych naturach, tworzonych głównie technikami olejną i pastelową. Uczestniczyła w licznych wystawach, między innymi w salonach Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych w Warszawie, gdzie prezentowała swoje prace między 1909 a 1927 rokiem. Była nie tylko artystką, ale także kolekcjonerką i mecenaską kultury. Wraz z mężem gromadziła dzieła wybitnych polskich artystów przełomu XIX i XX wieku, które w 1934 roku przekazała w testamencie Muzeum Narodowemu w Warszawie i Towarzystwu Zachęty Sztuk Pięknych.

Olga Boznańska

1865 Kraków–1940 Paryż

Polska malarka, portrecistka. Była córką inżyniera Adama Nowiny Boznańskiego i Francuzki Eugenii de Mondain. Początkowo malarstwa uczyli ją Antoni Adam Piotrowski oraz Kazimierz Pochwalski. W Krakowie uczęszczała na Wyższe Kursy dla Kobiet im. Adriana Baranieckiego. W 1886 roku wyjechała do Monachium, gdzie kontynuowała edukację artystyczną u Karla Kricheldorfa i Wilhelma Dürra. W 1896 roku przeprowadziła się do Paryża. Została nagrodzona przez New Gallery w Londynie, Carnegie Institute w Pittsburghu, na międzynarodowej wystawie w Amsterdamie oraz Wystawie Światowej w Paryżu w 1937 roku. Sukces artystyczny nie przekładał się jednak na sukces finansowy (wspierali ją ojciec i przyjaciele), mimo to pomagała potrzebującym. Była zaręczona z malarzem Józefem Czajkowskim, ale para rozstała się, gdy Boznańska miała trzydzieści pięć lat. Zmarła bezdzietnie w 1940 roku w Szpitalu Sióstr Miłosierdzia w Paryżu.

Maria z Kłopotowskich Chmielowska

1867 Koreszków na Podolu–1929 Bryńce Zagórne

Urodziła się w zamożnej rodzinie ziemiańskiej. Naukę malarstwa zaczęła przed ślubem – prawdopodobnie studiowała w Paryżu. Około 1890 roku wyszła za Stanisława Chmielowskiego (brata Adama Chmielowskiego, przyszłego świętego), również malarza.

Do malarstwa powróciła po śmierci męża w 1901 roku. Jako młoda wdowa z czworgiem dzieci przeprowadziła się do Lwowa. Dwa lata później zapisała się na Wyższe Kursy dla Kobiet im. Adriana Baranieckiego w Krakowie, które ukończyła z sukcesem w 1904 roku (na wystawie konkursowej zdobyła pierwszą nagrodę). Kursy umożliwiały jej pracę z nagim modelem – studia ludzkiego ciała należały do podstaw kształcenia artystycznego i rozwijania warsztatu. Artystka tworzyła autoportrety, portrety dzieci, akty kobiece, pejzaże, pastele oraz rysunki. Jej córka, Maria Ewa Łunkiewicz-Rogoyska, przez przyjaciół zwana Mewą, również została malarką.

Wanda Chełmońska

1891 Warszawa–1971 Warszawa

Najmłodsza z czterech córek malarza Józefa Chełmońskiego. Chociaż nie była uznawana przez ojca, to właśnie ona odziedziczyła po nim talent malarski. Wychowywała ją matka, Maria Szymanowska. W 1913 roku zadebiutowała na wystawie w Towarzystwie Polskim Sztuk Pięknych w Warszawie. W tym samym roku wyjechała do Paryża – studiowała w École des Beaux-Arts, a następnie uczyła się u Maurice’a Denisa i André Lhote’a oraz studiowała historię sztuki na Sorbonie. Mieszkała na stałe w Paryżu, gdzie uczestniczyła w wystawach organizowanych przez Towarzystwo Artystów Polskich. Wystawiała obrazy w galeriach paryskich, gdzie znalazła licznych nabywców. We Francji poznała przyszłego męża, Wiktora Boczkowskiego. W 1918 roku razem z armią Józefa Hallera (Boczkowski był majorem w wojsku) wrócili do Polski i osiedli w Poznaniu. W 1933 roku wraz z Wacławem Taranczewskim założyła poznański Związek Polskich Artystów Plastyków. Malowała, odmiennie od ojca, przede wszystkim portrety (między innymi wizerunek Olgi Boznańskiej, z którą się przyjaźniła) i martwe natury, czasem pejzaże.

Maria Dulębianka

1858 Kraków–1919 Lwów

Malarka, ilustratorka, emancypantka i działaczka społeczna. Wykształcenie artystyczne zdobyła w Kunstgewerbeschule w Wiedniu, u Wojciecha Gersona w Warszawie oraz w prestiżowej Académie Julian w Paryżu. Jej twórczość malarska była skupiona na portretach realistycznych i scenach rodzajowych. Artystka zyskała uznanie krytyki na salonach w Paryżu, Warszawie i Krakowie.

Od 1889 roku Dulębianka pozostawała w bliskiej relacji z Marią Konopnicką, z którą odbywała liczne podróże po Europie. Kobiety w 1903 roku zamieszkały w dworku w Żarnowcu. Ich związek, opisywany jako „małżeństwo bostońskie”, stanowił przykład kobiecej solidarności i niezależności. Poświęcając się sprawom społecznym, Dulębianka porzuciła aktywną karierę artystyczną i całkowicie zaangażowała się w działalność feministyczną – postulowała między innymi dopuszczenie kobiet do wyższych studiów artystycznych. Kandydowała do Sejmu Krajowego, mimo iż kobiety nie miały wówczas praw wyborczych, a także organizowała pomoc dla potrzebujących i kierowała Komitetem Pracy Obywatelskiej Kobiet.

Po śmierci Konopnickiej artystka osiadła we Lwowie. Zmarła tam 7 marca 1919 roku na tyfus, którym zaraziła się podczas misji Czerwonego Krzyża. Jej dorobek malarski oraz zaangażowanie społeczne czynią z niej jedną z najważniejszych kobiet przełomu wieków w kulturze polskiej.

Maria Dunin-Piotrowska

1899 Kamieniec Podolski–1986 Warszawa (?)

Graficzka, jedna z czołowych przedstawicielek drzeworytu polskiego dwudziestolecia międzywojennego. Pierwsze lekcje rysunku, w latach 1917–1919, pobierała prywatnie u Kazimierza Lasockiego. Następnie studiowała w Warszawskiej Szkole Sztuk Pięknych pod kierunkiem Konrada Krzyżanowskiego, Tadeusza Pruszkowskiego, Władysława Skoczylasa i innych mistrzów grafiki; studia ukończyła w 1929 roku. Począwszy od debiutu ilustracjami do książek dziecięcych w roku 1925, w pełni poświęciła się drzeworytowi – przeważnie czarno-białemu, sporadycznie barwnemu.

Należała do Stowarzyszenia Artystów Grafików „Ryt” (od 1925 roku) i Związku Polskich Artystów Grafików. Jej prace często były prezentowane w kraju i za granicą (między innymi na wystawach polskiej grafiki w Tokio, Chicago, Londynie i Nowym Jorku). W drzeworytach odznaczała się wyjątkowym operowaniem czernią – traktowaną jako „aktywny kolor” – oraz oszczędnością formy i głębokim kontrastem światłocieniowym.

Ostatnie znane prace Dunin-Piotrowskiej pochodzą z 1938 roku. Po wybuchu drugiej wojny światowej przerwała działalność artystyczną. Brak dokumentacji powojennej i sprzeczne źródła dotyczące daty śmierci (1939–1986) pozostawiają fragmenty jej biografii wciąż niejasne. Maria Dunin-Piotrowska pozostawiła jednak bogaty dorobek, który – pomimo strat wojennych – stanowi kluczowy rozdział w historii polskiej grafiki warsztatowej XX wieku.

Irena Dybowska-Jasińska

1906 Warszawa–1939 Warszawa

Była wszechstronnie utalentowaną artystką dwudziestolecia międzywojennego – ilustratorką, graficzką i malarką – której dorobek i głęboka wrażliwość artystyczna przez wiele lat pozostawały niedocenione i zapomniane. Pochodziła z rodziny o głęboko zakorzenionych tradycjach patriotycznych i inteligenckich. Jej ojciec, Jan Dybowski, był cenionym botanikiem, a także działaczem naukowym i społecznym.

Kształciła się w Szkole Sztuk Pięknych w Warszawie. Po ukończeniu edukacji aktywnie tworzyła ilustracje książkowe, grafiki i zajmowała się malarstwem. Szczególne uznanie zdobyła dzięki kunsztownym, pełnym nastroju ilustracjom, wśród których wyróżnia się monumentalny cykl stu pięciu prac do książki Ilustrowane żywoty świętych polskich autorstwa Anny Zahorskiej. Po wojnie w 1951 roku publikacja została objęta cenzurą i wycofana z bibliotek, a jej egzemplarze przeznaczono do zniszczenia. Zarówno autorka tekstu, jak i ilustratorka zostały objęte symbolicznym wymazaniem z historii (damnatio memoriae).

Była żoną Seweryna Jasińskiego, artysty grafika i rzeźbiarza. Zginęła w czasie bombardowania Warszawy we wrześniu 1939 roku. Jej odejście w wieku zaledwie trzydziestu czterech lat przerwało obiecującą karierę i pogłębiło późniejsze zapomnienie jej dorobku, szczególnie w okresie PRL-u, kiedy tematy religijne czy kresowe były marginalizowane lub cenzurowane. Prace Dybowskiej-Jasińskiej są dostępne między innymi w Bibliotece Narodowej w Warszawie.

Zofia Fijałkowska

1909 Warszawa–1989 Zakopane

Życie osobiste graficzki i malarki pozostaje słabo opisane. W latach 1927–1938 uczyła się w Szkole Sztuk Pięknych w Warszawie, gdzie kształciła się w pracowniach Władysława Skoczylasa, Edmunda Bartłomiejczyka oraz Stanisława Ostoi-Chrostowskiego. Już podczas studiów debiutowała na II Międzynarodowej Wystawie Drzeworytów w Warszawie (1936), zdobywając uznanie krytyków za mistrzowskie posługiwanie się czernią i światłocieniem oraz precyzję linii.

Była członkinią awangardowej Grupy Artystów Grafików „Czerń i Biel”, której działania stanowiły polski odpowiednik zachodnioeuropejskich eksperymentów z kontrastem i formą. W tym okresie stworzyła najważniejsze cykle drzeworytowe – pejzaże tatrzańskie, sceny z życia góralskiego oraz dynamiczne przedstawienia zbójników.

Po wojnie Fijałkowska realizowała między innymi projekty serii pocztówek, rozwijając swój warsztat również w technikach akwareli i kolażu. Choć jej aktywność wystawiennicza zmniejszyła się po 1950 roku, zachowane prace – zarówno drzeworyty, jak i akwarele – świadczą o artystycznej konsekwencji i spójności w zakresie oszczędnej palety barw oraz geometryzacji form. Stałym motywem jej twórczości do końca pozostawał folklor i życie codzienne mieszkańców regionów górskich.

Halina Gadomska-Dąbrowska

1898 Warszawa–1975 Warszawa

Malarka, konserwatorka dzieł sztuki, aktywna uczestniczka życia artystycznego okresu międzywojennego.

Kształciła się artystycznie w Petersburgu, a następnie w Szkole Sztuk Pięknych w Warszawie, gdzie studiowała pod kierunkiem profesora Tadeusza Pruszkowskiego. Od 1920 roku była związana z Wileńskim Towarzystwem Artystów Plastyków, którego jednym ze współzałożycieli był Ludomir Śleńdziński – postać kluczowa dla środowiska artystycznego Wilna. Gadomska pozostawała z nim w przyjacielskich relacjach, o czym świadczy zachowana korespondencja listowa. Od 1927 roku regularnie uczestniczyła w wystawach organizowanych przez Towarzystwo.

Twórczość Haliny Gadomskiej-Dąbrowskiej koncentrowała się na malarstwie portretowym, aktach oraz scenach figuralnych. Jednym ze znanych dzieł jest Portret męski lekarza mjra Tadeusza Gadomskiego z 1934 roku, przedstawiający jej brata, lekarza i majora, zamordowanego w Katyniu w 1940 roku. Oprócz działalności malarskiej artystka zajmowała się konserwacją dzieł sztuki, podejmując się prac restauratorskich w prestiżowych obiektach, między innymi w Pałacu Myślewickim oraz w gmachu Ministerstwa Skarbu przy ulicy Rymarskiej w Warszawie.

Była żoną Jana Dąbrowskiego, naczelnego architekta Łazienek Królewskich.

Pia Górska

1878 Wola Pękoszewska–1974 Kraków

Była córką Jana Górskiego i Marii z Łubieńskich. Urodziła się w rodzinie ziemiańskiej o tradycjach patriotycznych i katolickich, której dom był ośrodkiem życia kulturalnego, odwiedzanym przez artystów, literatów oraz naukowców z Krakowa, Warszawy i wielu innych polskich miast.

W wieku trzynastu lat rozpoczęła naukę malarstwa pod okiem Eligiusza Niewiadomskiego, mocno związując swoje pierwsze kroki artystyczne z polskim realizmem i symbolizmem. W 1894 roku pobierała lekcje u Józefa Mehoffera, który kładł duży nacisk na kompozycję i malarskie założenia obrazu. Od tego samego roku jej przewodnikiem artystycznym stał się Józef Chełmoński, mający na nią olbrzymi wpływ, gdyż w przeciwieństwie do poprzednich nauczycieli spędzał w Woli Pękoszewskiej całe miesiące. W 1907 roku przeniosła się do Warszawy, gdzie zamieszkała wraz z matką w apartamencie Ludwika Górskiego przy ulicy Foksal 8. Po ukończeniu odpowiednich kursów współorganizowała Ochronę Towarzystwa Przytulisk Niedoli Dziecięcej w Pałacu Karasia na Krakowskim Przedmieściu, tam też podjęła stałą pracę. W latach 1914–1918 była wizytatorką miejskich przedszkoli, specjalizując się w nauczaniu dzieci religii. Fundusze na wyposażenie ochronek pozyskiwała z przyjmowanych zamówień na portrety. W 1922 roku podjęła studia w Szkole Sztuk Pięknych w Warszawie, a następnie kontynuowała naukę jako wolny słuchacz w Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, gdzie kształciła się pod kierunkiem Tadeusza Pruszkowskiego.

Pierwsza wystawa prac Górskiej odbyła się w sierpniu 1926 roku w Nałęczowie. W styczniu 1928 roku – jeszcze przed ukończeniem studiów – wzięła udział w wystawie zbiorowej w Towarzystwie Zachęty Sztuk Pięknych w Warszawie, gdzie oprócz trzydziestu ośmiu prac artystki były prezentowane obrazy Jana Świerczyńskiego i Jana Rosena. Wystawa została przyjęta przychylnie zarówno przez prasę, jak i publiczność. Następna ekspozycja w Zachęcie została otwarta 5 września 1928 roku. Górska otrzymała wówczas brązowy medal za obraz Stasiek z lalką. Artystka była również laureatką brązowego medalu na Powszechnej Wystawie Krajowej w 1929 roku w Poznaniu. Jej prace prezentowano również za granicą, między innymi w Carnegie Institute w Pittsburghu, oraz na festiwalach w Amsterdamie i Wenecji.

Maria Gażycz

1860 majątek Wiszera, gubernia kurska–1935 Grodno

Polska malarka, artystka. Była córką inżyniera Tadeusza Nowiny-Chrzanowskiego i Elżbiety Nobel, Szwedki z rodziny arystokratycznej. Zgodnie z wolą matki była wychowana w prawosławiu, została zakonnicą. Jej życie i twórczość łączyły pasję artystyczną z głęboką duchowością i misją edukacyjną.

Od 1874 roku uczyła się w Warszawie malarstwa pod okiem Wojciecha Gersona. Kontynuowała naukę w Monachium i Paryżu, gdzie studiowała w Académie Julian pod kierunkiem takich mistrzów, jak: William-Adolphe Bouguereau, Tony Robert-Fleury i Jules Joseph Lefebvre. W 1878 roku wyszła za mąż za Konstantego Gażycza (1848–1900). Specjalizowała się w portretach, scenach rodzajowych i pejzażach. Jej obrazy cechowały się subtelnym światłocieniem i delikatnym kolorytem. Przyjaźniła się z malarką Anną Bilińską-Bohdanowiczową, również studentką Académie Julian, którą poznała jeszcze w Warszawie, w pracowni Gersona. Gażycz swoje prace wystawiała w warszawskiej Zachęcie, zdobywając uznanie w środowisku artystycznym. Po śmierci męża w 1900 roku przeniosła się do Krakowa i kontynuowała tam działalność artystyczną.

W 1906 roku Maria Gażycz wstąpiła do Zgromadzenia Sióstr Nazaretanek, gdzie przyjęła imię siostra Paula od Jezusa. W swoich obrazach zaczęła przedstawiać tematy religijne, takie jak wizerunki świętych czy sceny biblijne. Następnie zamieszkała w Grodnie, gdzie w 1915 roku otworzyła polskie gimnazjum, wspierając rozwój edukacji i kultury polskiej w regionie. W latach 1923–1932 pełniła funkcję przełożonej klasztoru w Albano, a po powrocie do Grodna kontynuowała działalność zakonną i artystyczną.

Bronisława Galiczanka (Bronisława Olga Galica)

1902 Czerteż–(?) Paryż

Życiorys artystki pozostaje słabo udokumentowany – jej dorobek artystyczny ogranicza się do kilku szkiców i studiów wykonanych w czasie nauki. W latach 1924–1928 studiowała w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych, gdzie pracowała pod kierunkiem Władysława Jarockiego i Fryderyka Pautscha. Już wtedy jej prace zdobywały nagrody: w roku akademickim 1925/1926 została wyróżniona za „prace roczne”, a w kolejnych latach: 1926/1927 i 1927/1928 – za studia aktu, otrzymując kolejno nagrodę pieniężną oraz pochwałę. Edukację krajową uzupełniała nauką we Francji. Uczyła się w paryskim oddziale krakowskiej Akademii, w pracowni Józefa Pankiewicza, który potwierdził jej przyjęcie na drugi semestr roku 1928/1929. Podczas zajęć studenci głównie kopiowali dzieła mistrzów, doskonaląc warsztat.

Informacje o jej losach przynosi korespondencja Pankiewicza z władzami uczelni, w której odnotowano tragiczny koniec Bronisławy Galiczanki – artystka wypadła z okna. Jej miejsce w paryskiej klasie zajęła wówczas inna słuchaczka, Jadwiga Sperling – siostra malarki Ireny Weiss.

Wanda Gentil-Tippenhauer (pseudonim Ruda Wanda)

1899 Port-au-Prince–1965 Zakopane

Urodziła się w 1899 roku w Port-au-Prince na Haiti, gdzie jej ojciec, Louis Gentil-Tippenhauer, pracował jako naukowiec i główny inżynier miejski. Matką Wandy była Wiktoria z domu Rosicka, nauczycielka i pierwsza polska tłumaczka dzieł Williama Shakespeare’a. Artystka kształciła się w Europie – w Lozannie, Hamburgu i Warszawie – rozwijając wszechstronne talenty. Po pierwszej wojnie światowej zamieszkała w Polsce, gdzie związała się z Bydgoszczą, a następnie Zakopanem, które stało się jej duchowym domem.

Jej twórczość była inspirowana głównie kulturą Podhala i górskimi pejzażami Tatr. Gentil-Tippenhauer tworzyła malowidła ścienne, akwarele oraz obrazy olejne, które łączyły tradycję z nowoczesnym spojrzeniem na sztukę. Należała do wielu organizacji artystycznych i sportowych, w tym do Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych, Związku Polskich Artystów Plastyków, Podhalańskiego Związku Plastyków w Zakopanem oraz Polskiego Związku Narciarskiego.

Dwukrotnie wychodziła za mąż. Pierwszym jej mężem był Wacław (lub Ludwik) Widigier, kolekcjoner dzieł sztuki. Po jego śmierci w 1939 roku związała się z Józefem Oppenheimem, naczelnikiem Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego. Byli partnerami życiowymi i współautorami książki Pamięci zmarłych schronisk. Po śmierci Oppenheima spędziła kilka lat w Warszawie, a następnie powróciła do Zakopanego. Zmarła w 1965 roku, pozostawiając trwały ślad w historii polskiej sztuki i kultury góralskiej.

Janina Gessner

1896 (?)–1930 (?)

Szczegóły dotyczące jej życia prywatnego pozostają nieznane. Jako uczennica Juliana Fałata, wybitnego akwarelisty i przedstawiciela polskiego impresjonizmu, tworzyła głównie akwarele, często przedstawiające pejzaże oraz sceny z życia codziennego. Jej prace były regularnie prezentowane w prestiżowych instytucjach artystycznych, takich jak warszawska Zachęta oraz Związek Zawodowy Artystów Plastyków, gdzie spotykały się z pozytywnym odbiorem publiczności i krytyków. Do znanych prac Gessner należy między innymi Portret dziewczyny – akwarela o wymiarach 34 x 32 cm. W 1928 roku sportretowała również jednego z ostatnich polskich kobziarzy, Staszka Mroza. Po śmierci artystki w 1930 roku Towarzystwo Zachęty Sztuk Pięknych zorganizowało wystawę zakończoną wyprzedażą dzieł.

Wiktoria Goryńska

1902 Wiedeń–1945 KL Ravensbrück

Wybitna polska graficzka, członkini Związku Polskich Artystów Grafików i Grupy „Ryt”. Córka Maksymiliana Goryńskiego i Stanisławy Markhei.

Ukończyła szkołę podstawową w Londynie i gimnazjum w Wiedniu, gdzie później uczęszczała do Kunstgewerbeschule. W 1918 roku rozpoczęła naukę u Konrada Krzyżanowskiego w Warszawie. W latach 1923–1927 studiowała w Warszawskiej Szkole Sztuk Pięknych. Szkoliła się w pracowni Władysława Skoczylasa, co pozostawiło trwały ślad w jej twórczości. Była członkiem Polskiego Związku Szermierczego – jej pasja do szermierki znalazła odzwierciedlenie w twórczości graficznej i pisarskiej. W czasie drugiej wojny światowej działała przy nasłuchu radiowym.

Jest autorką drzeworytów animalistycznych. Projektowała kartki bożonarodzeniowe, które od 1933 roku wysyłała do przyjaciół. Jej twórczość religijna została doceniona na wystawie we Florencji, gdzie została nagrodzona złotym medalem za drzeworyt Pieta.

Karolina Grabowska

artystka pochodząca z Lubelszczyzny, urodzona w 1861 r. w Łęcznej, zmarła w 1920 r. w Paryżu. Była córką Zofii z Popławskich i Ludwika Grabowskiego, właściciela dóbr Łęczna i Serniki znakomitego i znanego w całej Europie hodowcę koni, szlachcica i rolnika dawnej daty. Mieszkała i kształciła się w Paryżu w Académie de La Grande Chaumière. W latach 1903-1908 wystawiała prace malarskie: portrety, kompozycje, pejzaże w TZSP w Warszawie. W latach późniejszych na Salonie Niezależnych w Paryżu: krajobrazy z wybrzeża Normandii, kompozycje rodzajowe z Bretanii, widoki Wenecji, Holandii oraz tematy polskie, martwe natury, kwiaty. Równocześnie na Salon des Artistes Français eksponowała rzeźby portretowe. W 1917 roku brała udział w wystawie artystów polskich, zorganizowanej w Pałacu Potockich w Paryżu.

Magdalena Gross

1891 Warszawa–1948 Warszawa

Polska rzeźbiarka żydowskiego pochodzenia, animalistka. Uczyła się w Warszawskiej Szkole Sztuk Pięknych pod kierunkiem Tadeusza Breyera. W ramach studiów wyjechała do Florencji i rozpoczęła naukę u Filadelfa Simiego. W latach 20. XX wieku zaczęła brać udział w wystawach. Zarobek czerpała z twórczości oraz prowadzenia pensjonatu. Portretowała między innymi: Józefa Becka, Franciszka Fiszera i Ignacego Dygasa. Nawiązała kontakt z Janem Żabińskim, dyrektorem warszawskiego zoo. Jej modelami stały się zwierzęta (kormoran, wielbłąd, sarna, lama). Dzieła Gross charakteryzuje syntetyczność, wydobycie cech najistotniejszych dla przedstawianego gatunku. W 1937 roku brała udział w Międzynarodowej Wystawie Sztuki w Paryżu. Po rozpoczęciu drugiej wojny światowej ukrywała się w willi na terenie ogrodu zoologicznego.

Po wybuchu powstania warszawskiego wyjechała do Lublina, gdzie pracowała, rzeźbiąc głowy kukiełek dla teatru lalkarskiego. W 1944 roku poślubiła Pawła Zielińskiego. Zmarła w wieku pięćdziesięciu siedmiu lat wskutek ciężkiej choroby serca.

Anna Harland-Zajączkowska

1883 Lwów–1930 Lwów

Polska malarka i ilustratorka aktywna w pierwszych dekadach XX wieku. Urodziła się w rodzinie dziennikarza Liberata Zajączkowskiego. Kształciła się artystycznie w renomowanych ośrodkach na ziemiach polskich i za granicą: we Lwowie, Krakowie, Monachium, Paryżu i Londynie. Jej twórczość obejmowała: malarstwo olejne, akwarele, gwasze, grafikę oraz ilustrację książkową. Tematy architektury i pejzaży miejskich zajmują w jej dorobku szczególne miejsce – chętnie przedstawiała malownicze, historyczne zakątki Lwowa, Krakowa, a także miast Francji i Bałkanów. W latach międzywojennych mieszkała i pracowała we Lwowie, gdzie uczyła rysunku w Gimnazjum im. Królowej Jadwigi i angażowała się w działalność Związku Artystek Polskich. Projektowała również dekoracyjne adresy i karty tytułowe, między innymi dla Stanisława Przybyszewskiego czy marszałka Ferdinanda Focha. Była żoną Zygmunta Harlanda – architekta i malarza. Chociaż nie zachowały się konkretne informacje o ich wspólnych projektach artystycznych, oboje należeli do aktywnego środowiska twórczego Lwowa i byli z nim blisko związani. Prace Anny Harland-Zajączkowskiej znajdują się między innymi w zbiorach Muzeum Narodowego w Krakowie i Lwowskiej Galerii Sztuki.

Alicja Halicka

1889 Kraków–1974 Paryż

Pochodziła z bogatej zasymilowanej rodziny żydowskiej. Jej ojciec był lekarzem. W wieku siedmiu lat, po śmierci matki, zamieszkała z siostrą, Marią, u dziadków w Wiedniu, a potem wraz z ojcem przeniosła się do Krakowa.

Pierwsze kroki artystyczne stawiała w prywatnej Szkole Sztuk Pięknych dla Kobiet w Krakowie, prowadzonej przez Marię Niedzielską. Kształciła się pod okiem takich mistrzów, jak: Leon Wyczółkowski, Wojciech Weiss i Józef Pankiewicz. W 1912 roku wyjechała na studia do Monachium, pod koniec tego roku przeniosła się do Paryża, gdzie osiedliła się na stałe. W 1913 roku poślubiła Ludwika Markusa, malarza polskiego pochodzenia. Wspólnie z mężem odbyła podróż do Hiszpanii i Maroka. W latach 1919 i 1921 odwiedziła Polskę; podczas tych wizyt powstała seria gwaszy przedstawiających żydowską dzielnicę na Kazimierzu w Krakowie. W latach 1935–1938 Halicka odbyła trzy podróże do Stanów Zjednoczonych, zatrzymując się głównie w Nowym Jorku. Podjęła współpracę z czołowymi magazynami mody, takimi jak „Vogue” i „Harper’s Bazaar”. Za pośrednictwem Heleny Rubinstein i Pavla Tchelitchewa wykonywała projekty kostiumów i scenografii dla inscenizacji Baletów Rosyjskich i Baletu Amerykańskiego w Metropolitan Opera.

Alicja Halicka była artystką wszechstronną, której twórczość obejmowała malarstwo, ilustrację, projektowanie kostiumów i scenografii. Jej prace były wystawiane w prestiżowych galeriach w Paryżu, Londynie, Nowym Jorku i Warszawie. Brała udział w salonach paryskich: Jesiennym, Niezależnych i Tuileryjskim. Współpracowała z takimi artystami, jak: Georges Braque, André Breton, Max Ernst i Hans (Jean) Arp. Zajmowała się również ilustracją książkową – tworzyła rysunki do dzieł, takich jak Enfantines Valéry’ego Larbauda i Dzieci Getta Israela Zangwilla.

Maria Jarema

1908 Stary Sambor–1958 Kraków

Malarka, rzeźbiarka i scenografka. Była córką Stefanii z domu Smigielskiej, nauczycielki gry na fortepianie, i Józefa, prawnika. Wychowała się w dużej rodzinie, miała sześcioro braci.

W 1929 roku rozpoczęła studia w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych. Uczyła się pod kierunkiem Xawerego Dunikowskiego. Należała do Grupy Krakowskiej, której członkowie byli zaangażowani w działalność społeczno-polityczną. W 1937 roku wyjechała na stypendium do Paryża. Projektowała kostiumy dla Teatru Artystów Cricot założonego przez jej brata, Józefa. Nawiązała bliską relację z Henrykiem Wicińskim oraz Gabrielem Gottliebem. W 1945 roku wzięła ślub z Kornelem Filipowiczem.

W latach wojennych pracowała w kawiarni jako kelnerka, potem szatniarka, następnie znalazła zatrudnienie w warsztacie lalek artystycznych przy Radzie Głównej Opiekuńczej. W 1943 roku urodziła syna Aleksandra, nazywanego Alem. Rok później jej mąż trafił do obozu koncentracyjnego. W 1947 roku ponownie wyjechała do Paryża. W 1948 roku uczestniczyła w Pierwszej Wystawie Sztuki Nowoczesnej zorganizowanej w Pałacu Sztuki w Krakowie. Zmarła na białaczkę w 1958 roku.

Katarzyna Kobro

1898 Moskwa–1951 Łódź

Rzeźbiarka, teoretyczka sztuki i publicystka o korzeniach niemiecko-rosyjsko-łotewskich. Była związana z awangardą. W latach 1917–1920 studiowała w Szkole Malarstwa, Rzeźby i Architektury w Moskwie. Dużą rolę w poszukiwaniach twórczych odegrał jej mąż Władysław Strzemiński, którego poznała w trakcie pierwszej wojny światowej, kiedy jako ranny oficer przebywał w moskiewskim szpitalu. Pobrali się w 1920 roku. Para utrzymywała bliskie relacje z rosyjskimi twórcami awangardowymi. Małżeństwo przeniosło się do Witebska, gdzie Strzemiński został asystentem suprematysty Kazimierza Malewicza. W 1922 roku wyjechali do Polski. Mieszkali w Szczekocinach, Żakowicach, Brzezinach i Koluszkach. W tym czasie Katarzyna Kobro należała do Grupy Artystycznej „Blok”, realizującej założenia abstrakcjonizmu w sztuce, a następnie działała z Grupą „Praesens”, zrzeszającą zwolenników konstruktywizmu i funkcjonalizmu. W 1929 roku zamieszkała w Łodzi, gdzie wraz ze Strzemińskim i Henrykiem Stażewskim stworzyli Grupę Artystyczną „a.r.”. Kobro była prekursorką polskiej rzeźby awangardowej. Stworzyła indywidualny styl, który łączył rzeźbę z architekturą. Zerwała z dekoracyjnością, jej sztuka awangardowa miała za zadanie zmieniać, formować przestrzeń i wyznaczać rytm życia nowoczesnego człowieka.

Estera Karp

1897 Skierniewice–1907 Paryż

Była córką żydowskiego fotografa i muzyka Lipmana Karpa i Bruchy z Fersztenbergów. Rodzina mieszkała przy ulicy Pamięckiej (obecnie Mszczonowska) w Skierniewicach. Estera miała siedem sióstr. Trzy z nich poszły w ślady ojca: dwie zostały fotografkami, a jedna poświęciła się muzyce. Estera jako jedyna w rodzinie nie grała na żadnym instrumencie, co było dla niej później przyczyną silnych frustracji, kompensowanych licznymi obrazami o tematyce muzycznej.

Studiowała malarstwo w Akademii Sztuk Pięknych w Wiedniu. Po studiach, w 1917 roku, przeniosła się do Łodzi, gdzie na początku lat 20. XX wieku obracała się w kręgach tamtejszej awangardy, między innymi grupy „Jung Idysz”. W 1921 roku zilustrowała tomik poezji Chaima Króla Himlen in opgrunt (Niebo w otchłani) barwnymi, ekspresjonistycznymi litografiami. Podczas drugiej wojny światowej przebywała we Francji. W 1941 roku, po utracie narzeczonego i dwóch sióstr w wyniku Holokaustu, zachorowała i trafiła do zakładu psychiatrycznego, gdzie pozostała do października 1944 roku. Po wojnie kontynuowała swoją twórczość, jednak w 1954 roku ponownie trafiła do szpitala. W tym okresie zaczęła tworzyć rysunki kolorowymi długopisami, obecnie cenione na aukcjach sztuki.

Była członkinią Groupe des Artistes Juifs en France (Grupy Artystów Żydowskich we Francji), uczestniczyła w wystawach artystów polskich mieszkających we Francji. Prace Estery Karp znajdują się w zbiorach muzealnych we Francji, Izraelu i Polsce. W twórczości malarka łączyła elementy kubizmu z intensywną kolorystyką, inspirowaną między innymi dziełami Paula Cézanne’a i Alfreda Sisleya. Jej dorobek obejmował obrazy olejne, gwasze, akwarele oraz . Pod względem tematycznym dotyczył muzyki, życia codziennego, tradycji żydowskiej, kobiecości oraz doświadczenia choroby i szpitala.

Janina Konarska-Słonimska

1900 Łódź–1975 Warszawa

Urodziła się w Łodzi, w zamożnej zasymilowanej rodzinie żydowskiej jako Janina Seideman. Była malarką, graficzką, ilustratorką, członkinią i jedną z założycielek Stowarzyszenia Polskich Artystów Grafików „Ryt”. Utrzymywała kontakty ze skamandrytami, była żoną poety Antoniego Słonimskiego. Lata 1939–1951 spędziła wraz z mężem na emigracji w Paryżu i Londynie. Po powrocie do Polski Słonimscy osiedlili się w Warszawie.

Od 1918 roku artystka funkcjonowała pod pseudonimem Konarska, który od 1924 roku stał się jej nazwiskiem. Edukację rozpoczęła w Warszawie, w szkole żeńskiej Kazimiery Kochanowskiej, uczęszczała również na Państwowe Kursy Pedagogiczne dla Nauczycieli Rysunku. W latach 1919–1921 uczyła się w Szkole Sztuk Zdobniczych prowadzonej przez Franciszka Krzywdę-Polkowskiego i Romualda Gutta. Następnie w latach 1921–1927 studiowała w Warszawskiej Szkole Sztuk Pięknych u Karola Tichego oraz Władysława Skoczylasa. Artystka, która na początku pozostawała pod wpływem drzeworytów Skoczylasa oraz sztuki ludowej (cykl „Święci Patroni”), szybko wykształciła odrębny styl. Szczególne znaczenie w jej twórczości zajmują drzeworyty barwne („barworyty”) o tematyce sportowej. Wyróżniają je charakterystyczne dla Konarskiej ujęcia z góry, malarskie, płasko kładzione plamy koloru, rezygnacja z typowego dla grafiki konturu oraz dekoracyjna, pełna finezji kompozycja. Jej prace graficzne uhonorowano nagrodą Grand Prix na Wystawie Sztuki Dekoracyjnej w Paryżu w 1925 roku. Siedem lat później zdobyła srebrny medal w dziedzinie grafiki za pracę Narciarze przyznaną w konkursie w ramach X Igrzysk Olimpijskich w Los Angeles.

Otolia Kraszewska

1859 Żytomierz–1945 Monachium

Córka zesłańca. Dzieciństwo spędziła w środkowej części Rosji, a młodość na Krymie, gdzie rozpoczęła edukację artystyczną, której dokładny przebieg wciąż pozostaje nieznany. Jej nauczycielem był prawdopodobnie Iwan Ajwazowski z Cesarskiej Akademii Sztuk Pięknych w Petersburgu. W 1885 roku wyjechała do Monachium, gdzie mieszkała do końca życia. Była uczennicą Franza Roubauda, w jej twórczości widać również wpływy malarstwa Władysława Czachórskiego. Przyjaźniła się z Józefem Brandtem i jego rodziną. Nie miała męża ani dzieci.

Malowała głównie sceny rodzajowe, kwiaty, obrazy o motywach religijnych i portrety. W latach 1896–1916 jako ilustratorka i rysowniczka współpracowała z czasopismem „Jugend”. W 1897 roku wzięła udział w inicjatywie polskich artystów przebywających w Monachium. Efektem było wydanie pisma „Jednodniówka” z winietą jej autorstwa. Tworzyła również przedmioty sztuki użytkowej, takie jak malowane wachlarze, popularne wśród niemieckiej arystokracji.

Dorobek artystyczny Kraszewskiej liczy prawie dwieście prac, z których część jest znana tylko z reprodukcji lub opisów. Jej twórczość charakteryzuje się sentymentalizmem, nastrojowością oraz dekoracyjnością. Wystawiała w Monachium, Kolonii, Berlinie, Warszawie, Krakowie i Lwowie. W zbiorach polskich muzeów znajduje się zaledwie kilkanaście jej prac.

Maria Lednicka-Szczytt

1893 Moskwa–1947 Nowy Jork

Była wybitną polską rzeźbiarką, której twórczość zyskała uznanie na arenie międzynarodowej. Urodziła się w Moskwie jako córka Aleksandra Lednickiego, wpływowego polityka i działacza społecznego w carskiej Rosji. Edukację artystyczną rozpoczęła w 1912 roku w Moskwie pod kierunkiem Vladimira Domogatsky’ego, a następnie kontynuowała ją w Paryżu u Emile’a Antoine’a Bourdelle’a.

W latach 1924–1934 mieszkała we Włoszech, gdzie jej kariera osiągnęła szczyt. Tworzyła portrety oraz rzeźby architektoniczne w duchu międzywojennego klasycyzmu, unikając monumentalizmu i nadmiernej ekspresji. Jej prace charakteryzowały się powściągliwością i skupieniem na formach inspirowanych gotykiem oraz wczesnym renesansem. Współpracowała z architektką Adrienne Gorska de Montaut, siostrą Tamary Łempickiej, z którą łączyła ją również relacja przyjacielska.

W 1932 roku podczas dziewiczego rejsu transatlantyku Conte di Savoia, na którego pokładzie znalazły się jej dekoracje, przybyła do Stanów Zjednoczonych. Zafascynowana Nowym Jorkiem osiedliła się tam na stałe. W USA kontynuowała twórczość, skupiając się na tematyce religijnej. Jednym z jej ostatnich dzieł była rzeźba Duch medytacji.

Po wybuchu drugiej wojny światowej artystka zmagała się z depresją, co doprowadziło do jej samobójstwa w 1947 roku w Nowym Jorku. Po śmierci dorobek artystyczny Lednickiej-Szczytt uległ rozproszeniu. Dzięki staraniom brata, Wacława Lednickiego, część jej prac trafiła do Muzeum Narodowego w Warszawie oraz The Newark Museum of Art.

Sara Lipska

1882 Mława–1973 Paryż

Malarka, rzeźbiarka, projektantka mody i wnętrz, a także ilustratorka. Urodziła się w zamożnej chasydzkiej rodzinie. Jej ojciec, Mendel Josek Lipski, pochodził z Kutna i był szanowanym kupcem bławatnym, jednym z założycieli mławskiej Szkoły Handlowej. Matka – Ruchla, z domu Goldstein – wywodziła się z bogatej i wpływowej rodziny Alterów. Sara miała dwóch braci i dwie siostry.

W 1900 roku w Warszawie wyszła za Mendla Lipszyca. Jej pierwsze dziecko (syn) urodziło się w 1902 roku w Krakowie, gdzie rozwijała swoje pasje w jednej z prywatnych szkół artystycznych. Dwa lata później postanowiła studiować rzeźbę w Warszawskiej Szkole Sztuk Pięknych, która powstała w marcu 1904 roku. Jej dyrektorem został malarz Kazimierz Stabrowski, a profesorami byli Xawery Dunikowski i Ferdynand Ruszczyc. Związek Lipskiej i Dunikowskiego, choć nieformalny, trwał przez całe jej życie. W 1908 roku artystka urodziła córkę, Marię Xawerę Dunikowską, z którą w 1912 roku wyjechała do Paryża. Tam spędziła resztę życia.

We Francji Lipska kontynuowała działalność artystyczną. Współpracowała z Siergiejem Diagilewem, twórcą słynnych Baletów Rosyjskich, projektując kostiumy dla tancerzy. Tworzyła również obrazy: pejzaże, portrety swoich znajomych i bliskich. Oprócz tego pozostawała aktywna w świecie mody. Współpracowała z domem mody Maison Myrbor oraz z Paulem Poiretem. Prowadziła butik z autorskimi projektami ubrań na Montparnassie.

W czasie drugiej wojny światowej Lipska, będąc Żydówką, znalazła się w trudnej sytuacji. Po wojnie wróciła do sztuki. Malowała ptaki, które ją fascynowały, a także portrety, podpisywane pseudonimem Sarli. Twórczość Sary Lipskiej do niedawna nie była szeroko znana w Polsce, większość jej prac znajduje się w zbiorach francuskich muzeów i kolekcjach prywatnych.

Małgorzata Łada-Maciągowa

1881 Siedlce–1969 Kraków

Edukację artystyczną zaczęła na Wyższych Kursach dla Kobiet im. Adama Baranieckiego w Krakowie. Następnie podjęła naukę w Académie Julian w Paryżu. Po odbyciu nauk i powrocie do kraju prezentowała obrazy w Towarzystwie Zachęty Sztuk Pięknych w Krakowie i Warszawie. Zarówno jej prace olejne, jak i pastele były doceniane i nagradzane, między innymi Nagrodą im. Leokadii Łempickiej. Malowała portrety, akty, pejzaże, sceny rodzajowe i kompozycje symboliczne. Projektowała witraże – trzy z projektów zostały zrealizowane. W czasie drugiej wojny światowej jej mąż (lekarz wojskowy) i syn zginęli, byli ofiarami zbrodni katyńskiej. Ta tragedia zmieniła jej życie i pracę – zniknęła lekkość ujęcia tematu, pojawiły się wizerunki żołnierzy. W 1947 roku wróciła w pełni do twórczej aktywności. Pod koniec życia, w 1967 roku, podarowała ponad sześćset swoich prac Muzeum Ziemi Podlaskiej w Siedlcach.

Leokadia Łempicka

przed 1865 Kijów–1913 Kijów

Była córką Izabeli z Łempickich oraz Michała Łempickiego. Wraz z rodziną przebywała na zesłaniu w Samarze (Kujbyszew), gdzie odebrała podstawową edukację w gimnazjum. Od 1885 roku mieszkała w Warszawie, gdzie uczęszczała na prywatne lekcje malarstwa do Wojciecha Gersona. W 1890 roku wzięła udział w wystawie uczennic szkoły Ludwika Wiesiołowskiego dla kobiet w Salonie Sztuk Pięknych Aleksandra Krywulta. Po podróży do Rygi w lutym 1893 roku przeniosła się do Paryża, gdzie została uczennicą Académie Julian. W 1897 roku znów zamieszkała w Warszawie. Uczyła rysunku w Szkoła Malarstwa i Rzeźby Bronisławy Poświkowej, a od 1904 roku w Szkole Artystycznej dla Kobiet Aurelii Conti. Swoje prace prezentowała na salonach w Warszawie, Krakowie, Wilnie i Paryżu. W 1904 w salonie Krywulta w Warszawie została zorganizowana jej indywidualna wystawa.

Malowała głównie portrety, na które zdobywała zamówienia w dworach ziemiańskich, także na Ukrainie. W jej twórczości szczególne miejsce zajmują portrety dzieci. Posługiwała się głównie techniką pastelu, a od około 1898 roku także malarstwem miniaturowym na kości. Największa kolekcja prac artystki znajduje się w Muzeum Okręgowym im. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy.

Tamara Łempicka

1894 Warszawa (?)–1980 Cuernavaca

Jedna z najbardziej rozpoznawalnych artystek XX wieku, współcześnie okrzyknięta ikoną stylu art déco.

Prawdopodobnie urodziła się w Warszawie w zamożnej rodzinie o korzeniach kosmopolitycznych. Dzieciństwo spędziła w Moskwie i Petersburgu w kręgach rosyjskich elit. Po rewolucji październikowej wraz z mężem – arystokratą Tadeuszem Łempickim – wyemigrowała do Paryża. Tam rozpoczęła studia artystyczne, między innymi w Académie Ranson, pod kierunkiem Maurice’a Denisa oraz u André Lhote’a, którego zainteresowanie kubizmem syntetycznym miało ogromny wpływ na jej dalszą twórczość.

W latach 20. szybko zdobyła uznanie jako portrecistka europejskiej arystokracji oraz elity finansowej. Jej malarstwo łączyło klasyczną formę z geometryzacją, chłodną elegancją oraz erotyzmem. Przez całe życie utrzymywała bliskie kontakty z różnymi środowiskami artystycznymi i modowymi, a także otwarcie manifestowała swoją biseksualność.

Przed wybuchem drugiej wojny światowej Tamara Łempicka wyemigrowała do Stanów Zjednoczonych wraz z drugim mężem, baronem Raoulem Kuffnerem. Początkowo osiadła w Nowym Jorku, gdzie kontynuowała działalność artystyczną. W tym okresie jej styl uległ jednak zmianom – artystka uprościła formę i zastosowała bardziej dekoracyjne motywy, eksperymentując ze szpachlą oraz tworząc prace abstrakcyjne, które miały na celu dostosowanie do panujących trendów, odpowiadających estetyce amerykańskiego rynku sztuki lat 40. i 50. Mimo braku zainteresowania dojrzałą twórczością Łempickiej artystka nie zarzuciła malarstwa i wciąż aktywnie uczestniczyła w życiu towarzyskim elit Nowego Jorku, Hollywood czy Houston.

Zmarła 18 marca 1980 roku w Cuernavaca w Meksyku, gdzie osiedliła się w ostatnich latach życia. Jej prochy, zgodnie z wolą artystki, zostały rozsypane nad wulkanem Popocatépetl.

Maria Ewa Łunkiewicz-Rogoyska

1895 Kudryńce–1967 Warszawa

Malarka, scenografka, teoretyczka sztuki i jedna z najważniejszych postaci polskiej awangardy okresów międzywojennego i powojennego.

Urodziła się w 1895 roku w Kudryńcach na Podolu (obecna Ukraina) w rodzinie ziemiańskiej. Studiowała malarstwo w Moskwie, Petersburgu i Kijowie, a następnie kształciła się w Berlinie oraz w paryskiej Académie Ranson. W Paryżu zetknęła się z najnowszymi prądami sztuki europejskiej i nawiązała kontakty z artystami awangardowymi. Po powrocie do Polski w latach 20. dołączyła do kręgu konstruktywistycznego skupionym wokół grup „Blok”, „Praesens” i „a.r.”, współtworząc program sztuki nowoczesnej.

W 1930 roku wyszła za Tytusa Rogoyskiego. Należała do łódzkiego środowiska artystycznego, zetknęła się również z działalnością Władysława Strzemińskiego i Katarzyny Kobro. Współorganizowała Międzynarodową Kolekcję Sztuki Nowoczesnej Grupy „a.r.”, która dała początek zbiorom Muzeum Sztuki w Łodzi. Artystka była jedną z pierwszych promotorek idei unizmu, a jej twórczość cechował intelektualny rygor i uproszczona forma.

Po wojnie osiedliła się w Warszawie, gdzie aktywnie uczestniczyła w życiu artystycznym i teoretycznym. Pracowała w Ministerstwie Kultury i Sztuki, prowadziła działalność dydaktyczną i kuratorską, pisała teksty o sztuce współczesnej. Zmarła w 1967 roku w Warszawie. Jej dorobek pozostaje ważnym świadectwem rozwoju sztuki nowoczesnej w Polsce.

Aniela Menkes

1897 Łódź–1941 Lwów

Córka żydowskiego kupca z Łodzi. W 1918 roku rozpoczęła studia malarskie w Warszawskiej Szkole Sztuk Pięknych. W 1921 roku przerwała naukę i wyszła za Zygmunta Menkesa, adwokata. Mieli dwie córki: Janinę i Alicję. W latach 1921–1939 mieszkała z rodziną w Łodzi, gdzie na początku lat 30. zaczęła się udzielać w środowiskach awangardowych. Działała w Zrzeszeniu Artystów Plastyków i kwartalniku „Forma”. Po wybuchu drugiej wojny światowej wyjechała z rodziną do Lwowa. Tam kontynuowała działalność artystyczną i wystawienniczą. Zginęła prawdopodobnie podczas ulicznej egzekucji razem z mężem i dziećmi.

Tworzyła głównie portrety, pejzaże przemysłowe i miejskie, martwe natury i kompozycje figuralne w technice olejnej oraz technikach graficznych. Pod wpływem Władysława Strzemińskiego i Katarzyny Kobro przeszła od koloryzmu przez kubizm do abstrakcjonizmu. Brała udział między innymi w wystawie Grupy Plastyków Nowoczesnych w Łodzi i Warszawie (1933) oraz w Wystawie Światowej w Paryżu (1937).

Jej dorobek artystyczny został niemal całkowicie zniszczony podczas drugiej wojny światowej. Nieliczne ocalałe prace znajdują się obecnie w prywatnych kolekcjach i zbiorach Muzeum Sztuki w Łodzi.

Jadwiga Milewska

1869 (?)–1912 (?)

Polska rzeźbiarka działająca na przełomie XIX i XX wieku. Jej twórczość artystyczna obejmowała przede wszystkim portrety, w tym popiersia, oraz rzeźby o tematyce rodzajowej. Jednym z jej najbardziej znanych dzieł jest popiersie rzeźbiarza Marcelego Guyskiego, które powstało w 1892 roku i zostało zaprezentowane w 1893 roku na wystawie w Towarzystwie Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie. Milewska była uczennicą znanej rzeźbiarki Antoniny Rożniatowskiej, co świadczy o jej wysokim poziomie artystycznym i zaangażowaniu w rozwój polskiej rzeźby.

W 2023 roku na wystawie „Bez gorsetu. Camille Claudel i polskie rzeźbiarki XIX wieku”, zorganizowanej przez Muzeum Narodowe w Warszawie, zaprezentowano prace Jadwigi Milewskiej obok dzieł innych polskich rzeźbiarek tej epoki.

Mika Mickun

? 1886–1974 ?

Rzeźbiarka, ceramiczka, rysowniczka. Jej ojciec prowadził podwarszawską fabrykę i skład kafli ceramicznych. Początki kariery artystycznej Mickun wiązały się ze sceną – jako artystka kabaretowa podróżowała po Europie, odwiedzając Paryż, Amsterdam i Brukselę. Występowała też z krakowskim Zielonym Balonikiem i warszawskim Momusem. W 1913 roku wzięła ślub z Augustem Böndelem – monachijskim pisarzem. Około 1920 roku osiadła w Paryżu, gdzie rozpoczęła karierę rzeźbiarską, wstępując do pracowni Emile’a-Antoine’a Bourdelle’a. Tworzyła rzeźby ceramiczne, które wymagały wiedzy technologicznej i doświadczenia. Wypalane prace artystka pokrywała barwnymi szkliwami, które w kolejnym wypaleniu zabarwiały rzeźby, dając czasem niespodziewane efekty. Najchętniej portretowała kobiety, szczególnie charakterystyczne dla jej twórczości były popiersia lub same głowy utrzymane w stylistyce art déco nawiązującej do antyku. W latach 1928–1929 wyjechała z wystawą objazdową do Stanów Zjednoczonych (Buffalo, Nowy Jork i San Francisco), a na początku lat 30. przebywała w Chinach. W 1937 roku wzięła udział w Międzynarodowej Wystawie Sztuki i Techniki w Paryżu, gdzie została nagrodzona srebrnym medalem za rzeźbę ceramiczną Dwie kobiety. Prace artystki były pokazywane na Salonie Jesiennym, w Petit Palais i Tuileries, Mickun wystawiała również w paryskiej Galerii Zak i warszawskim Towarzystwie Zachęty Sztuk Pięknych. Po drugiej wojnie światowej artystka eksperymentowała z maskami z blachy miedzianej pokrytymi emalią, a także współpracowała z bratem, Julianem Wojciechem Mickunem, wykładowcą w Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, tworząc głównie ceramiczną biżuterię.

Henryka z Minterów Beyer

1782 Szczecin–1855 Chrzanów pod Warszawą

Edukację artystyczną rozpoczęła w Szczecinie, gdzie jej pierwszym nauczycielem był Peter Schmidt. W 1805 roku przeprowadziła się do brata, do Berlina, gdzie kontynuowała naukę malarstwa pod okiem dyrektora Królewskiej Manufaktury Porcelany Gottfrieda Wilhelma Völckera, cenionego malarza kwiatów. W 1811 roku przeniosła się do Warszawy, pobierała tam lekcje u Antoniego Brodowskiego. W roku 1813 wzięła ślub z Janem Gottliebem Wilhelmem Beyerem i dokonała konwersji na kalwinizm. Była matką trójki dzieci. Z powodu śmierci męża i konieczności utrzymania rodziny w 1824 roku założyła w Warszawie szkołę malarstwa i rysunku dla kobiet, którą prowadziła do roku 1833. W jej twórczości dominowały martwe natury w stylu holenderskim, komponowane z kwiatów i owoców. Posługiwała się głównie techniką olejną oraz akwarelą. Była nagradzana na wystawach warszawskich, w których brała udział w latach 1821–1845. Otrzymała jeden brązowy i dwa złote medale.

Mela Muter (Maria Melania Mutermilch)

1876 Warszawa–1967 Paryż

Uczyła się malarstwa w szkole Miłosza Kotarbińskiego, studiowała w Académie de la Grande Chaumière i Académie Colarossi w Paryżu, mówiła jednak o sobie, że jest samoukiem. W 1899 roku wyszła za mąż za Michała Mutermilcha. Mieli jednego syna – Andrzeja.

Jej debiut artystyczny miał miejsce w 1902 roku i rozpoczął regularny udział malarki w wystawach w Polsce i Francji. Została dobrze przyjęta przez krytykę. Sukcesem okazała się wystawa indywidualna zorganizowana przez malarza José Dalmau w 1911 roku w Galeria de Arte Contemporânea w Barcelonie. Jest autorką ponad tysiąca prac. Portretowała ludzi starych, kalekich, ubogie dzieci, wielokrotnie podejmowała temat macierzyństwa. Wypracowała własny, rozpoznawalny styl. Do wybuchu drugiej wojny światowej miała bardzo dobrą sytuację finansową. Działalność artystyczną utrudniała jej choroba oczu, którą udało się wyleczyć na dwa lata przed śmiercią.

Maria Łucja Nicz-Borowiakowa

1896 Warszawa–1944 Warszawa

Malarka, graficzka, jedna z najważniejszych przedstawicielek polskiego konstruktywizmu. Była córką Edwarda Karola Nicza, uznanego drzeworytnika, wydawce i właściciel drukarni. W 1916 roku rozpoczęła studia artystyczne w Warszawskiej Szkole Sztuk Pięknych, gdzie uczyła się malarstwa w pracowni Stanisława Lentza. Po ukończeniu studiów w 1920 roku tworzyła pod wpływem ekspresjonizmu, futuryzmu i kubizmu. Jej poszukiwania awangardowe zawiodły ją w 1922 roku do Paryża. Tego samego roku wyszła za mąż za Józefa Borowiaka, inżyniera mechanika. Od 1924 roku była członkinią Grupy Artystycznej „Blok”, z którą wystawiała w Warszawie, Brukseli, Bukareszcie, Rydze i Tallinie. Chętnie eksperymentowała, zarówno z nowymi kierunkami: puryzmem i abstrakcjonizmem, jak i z technikami malarskimi, tworząc zgeometryzowane formy wzbogacone niejednolitą fakturą czy sięgając po technikę kolażu. Zgodnie z programem konstruktywistów podejmowała także prace nad projektami scenograficznymi oraz sporadyczne studia architektoniczne i wzornicze. W 1926 roku związała się z Grupą „Praesens”. Swoje prace wystawiała między innymi w warszawskiej Zachęcie, na Salonie Modernistów, a w 1929 roku na Powszechnej Wystawie Krajowej w Poznaniu. Równocześnie obrazy Nicz-Borowiakowej były eksponowane na wystawach w Pradze, Paryżu, Brukseli, Hadze i Amsterdamie. Pod koniec lat 20. prace artystki charakteryzowały się precyzją i prostotą geometrycznego podziału płaszczyzny obrazu oraz porzuceniem doświadczeń fakturowych. Kryzys malarstwa konstruktywistycznego, choroba męża, a następnie wojna przerwały pracę artystki.

Olga Niewska

1898 Charków–1943 Warszawa

Ojciec artystki, Jan, był wziętym architektem, a matka, Eugenia z Dellavosów – kobietą uzdolnioną artystycznie i zajmującą się malowaniem. Olga Niewska edukację artystyczną rozpoczęła w szkole malarskiej w Kijowie. W 1919 roku została jedną z pierwszych studentek w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, gdzie rozwijała swój talent w pracowni Konstantego Laszczki.

Artystka zadebiutowała w 1920 roku w krakowskim Pałacu Sztuki. Następnie rzeźby Niewskiej były prezentowane w ramach Salonu Dorocznego w Gmachu Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych w Warszawie. Pozytywne recenzje przyczyniły się do sukcesu i zakupu rzeźb artystki do kolekcji Muzeum Narodowego w Krakowie. Po ukończeniu studiów w 1923 roku Niewska przeniosła się do Warszawy, gdzie w tym samym roku w Zachęcie odbyła się jej pierwsza wystawa indywidualna, na której zaprezentowała siedemnaście rzeźb. W latach 1926–1928 Niewska podjęła studia w paryskiej Académie de la Grande Chaumière u Antoine’a Bourdelle’a. Przyniosły one przełom w twórczości artystki, która zaczęła rozwijać się w kierunku nowego klasycyzmu Bourdelle’a.

Pod koniec lat 20. Niewska osiadła w Warszawie i poślubiła Henryka Madera. Był to szczęśliwy okres w życiu artystki, która budowała swoją popularność poprzez wykonywanie portretów czy rzeźb zwierząt domowych. Niewska zainteresowała się sportem, który stał się dla niej ogromną inspiracją twórczą. Dzieła o tej tematyce zapewniły jej wiele nagród. Ewolucja formy uwidoczniła się w rzeźbach z przełomu lat 20. i 30., które cechowało geometryczne uproszczenie bryły. W 1929 roku Niewska uczestniczyła w Powszechnej Wystawie Krajowej w Poznaniu, gdzie pojawiła się praca artystki pod tytułem Radość z życia. Ważnym wydarzeniem było odsłonięcie 28 września 1929 roku pomnika Kąpiąca się w parku Skaryszewskim w Warszawie. W 1936 roku Olga Niewska ponownie wyszła za mąż – za majora dyplomowanego Władysława Szczekowskiego.

Wybuch drugiej wojny światowej przerwał rozwój jej kariery. W 1943 roku stan zdrowia Niewskiej się pogorszył, a 23 maja po przeprowadzonej operacji artystka zmarła.

Maria Niedzielska

1876 Żytomierz–1947 Kraków

Wybitna polska malarka i pedagog, pionierka edukacji artystycznej kobiet w Polsce. Już od młodych lat wykazywała talent i zainteresowanie sztukami plastycznymi. Pierwsze lekcje rysunku i malarstwa pobierała w Kijowie, w filii Akademii Sztuk Pięknych w Petersburgu. Po przyjeździe do Krakowa zapisała się na lekcje do Szkoły Sztuk Pięknych dla Kobiet Toli Certowiczówny. Na wystawie w 1900 roku zorganizowanej przez tę instytucję otrzymała złoty medal. Następnie studiowała w Monachium w szkole prywatnej Simona Hollósy’ego, później zaś w Paryżu w Académie Colarossi. Po powrocie do Polski uczęszczała na lekcje prywatne u Konrada Krzyżanowskiego w Warszawie.

W 1908 roku Niedzielska założyła w Krakowie przy ulicy Szpitalnej 17 Szkołę Sztuk Pięknych dla Kobiet, która funkcjonowała przez trzydzieści dziewięć lat, aż do jej śmierci. Była to pierwsza polska szkoła artystyczna dla kobiet, która oferowała kształcenie w zakresie malarstwa, rzeźby, sztuki dekoracyjnej oraz pedagogiki. Wśród wykładowców byli między innymi: Józef Pankiewicz, Włodzimierz Tetmajer, Jacek Malczewski, Leon Wyczółkowski czy Wojciech Weiss. Szkoła organizowała plenery, zajęcia z nagim modelem oraz kursy sztuki użytkowej, chociażby haftu, intarsji, witrażu czy litografii. Wśród uczennic były późniejsze znane artystki, takie jak: Zofia Stryjeńska, Maja Berezowska, Alicja Halicka i Eugenia Sienkiewicz-Przyałgowska. Od 1911 roku Niedzielska prowadziła również zajęcia rysunku, wyklejanek i wycinanek dla dzieci od piątego roku życia. Od 1917 roku należała do Związku Artystek Polskich oraz Związku Zawodowego Artystów Plastyków.

Maria Niedzielska nigdy nie wyszła za mąż, nie miała też dzieci. Całą swoją energię wkładała w pracę twórczą i edukację kobiet. Była wszechstronną artystką – tworzyła pejzaże, portrety oraz kompozycje kwiatowe. Jej prace charakteryzowały się subtelnym kolorytem i dbałością o detale.

Aniela Pająkówna

1864 Medyka–1912 Paryż

Była córką Jana Pająka, stangreta z Medyki. Właściciele tychże dóbr, w których pracował jej ojciec, Helena i Mieczysław Pawlikowscy, wcześnie dostrzegli wyjątkowy talent dziewczynki i umożliwili jej pobieranie prywatnych lekcji rysunku w Krakowie, a następnie studiowanie w Paryżu i w Monachium. W 1891 roku Aniela Pająkówna założyła pracownię we Lwowie, a jej obrazy szybko zdobyły uznanie. Porównywano ją do Olgi Boznańskiej. Była uzdolnioną portrecistką.

Losy artystki zdeterminowało samotne macierzyństwo, które nie mieściło się w ówczesnych normach obyczajowych. W konsekwencji spotkał ją ostracyzm zawodowy, oprócz tego przestano się interesować jej twórczością. Żyła w ubóstwie, wspierana przez siostrę oraz Pawlikowskich. W 1909 roku, szukając sposobu na zdobycie środków do życia, zamieszkała w Paryżu. Tam, trzy lata później, przedwcześnie zmarła. Została pochowana we wspólnej mogile na podparyskim cmentarzu w Bagneux.

Obecnie jest bardziej znana jako matka dramatopisarki Stanisławy Przybyszewskiej, autorki dramatu Sprawa Dantona, oraz ofiara wyzbytego skrupułów kochanka, pisarza i intelektualisty Stanisława Przybyszewskiego.

Anna Rajecka (Gault de Saint Germain)

1762 Warszawa–1832 Paryż

Pierwsza polska zawodowa artystka, wybitna pastelistka i portrecistka. Jej kariera rozpoczęła się na dworze Stanisława Augusta Poniatowskiego. Dzięki mecenatowi króla wyjechała do Paryża, gdzie uczyła się u Ludwika Marteau. Wykonywała kopie obrazów François Bouchera, Jeana-Baptiste’a Greuze’a i Maurice’a Quentina de La Toura przeznaczone dla Stanisława Poniatowskiego. Przez pewien czas mieszkała w Luwrze u Madame Loriot, tam też miała siedzibę Królewska Akademia Malarstwa i Rzeźby.

W 1788 roku wyszła za mąż za Pierre’a-Marie Gault de Saint Germaina, artystę malarza. W 1792 roku zamieszkała w Clermont-Ferrand. W 1797 roku urodziła syna, Pierre’a-Ferranda. Po 1794 roku zawiesiła twórczość artystyczną. Jej dzieła znajdują się w muzeach i kolekcjach prywatnych.

Julia Rayska

1817 Tarnów–1906 Lwów

Urodziła się w Tarnowie, była córką Jana Rayskiego, radcy Sądu Apelacyjnego i właściciela ziemskiego, i Marii z domu Kossakowskiej. Wyszła za Tomasza Rayskiego, prawnika, powstańca listopadowego, polityka demokratycznego i posła do austriackiej Rady Państwa, Para miała co najmniej dwoje dzieci.

Jej życie artystyczne przed wszystkim rozciągało się na tereny Galicji. Choć nie zachowały się szczegółowe informacje o jej edukacji artystycznej, wiadomo, że była brała udział w wystawach (między innymi we Lwowie). W latach 30. XIX wieku rozpoczęła naukę rysunku i malarstwa pod okiem Jana Haara, lwowskiego artysty. Po wybuchu powstania styczniowego w 1863 roku oboje z mężem wstąpili do tajnych organizacji patriotycznych. Rayska była również związana z lwowskim środowiskiem artystycznym. W latach 1847, 1856 i 1860 prezentowała swoje obrazy we Lwowie, a w latach 1868, 1876 i 1888 wystawiała swoje prace w tamtejszym Towarzystwie Przyjaciół Sztuk Pięknych. Po śmierci męża w 1885 roku kontynuowała swoją działalność artystyczną.

Rayska była przedstawicielką nurtu akademickiego, który kładł duży nacisk na precyzyjne odwzorowanie rzeczywistości oraz stosowanie klasycznych zasad kompozycji i perspektywy. Jej prace charakteryzowały się dbałością o detale, a także realistycznym podejściem do przedstawianych postaci i scen. Malowała obrazy typowe dla stylu biedermeier – przede wszystkim portrety i kompozycje kwiatowe, ale też sceny rodzajowe i myśliwskie oraz religijne i mitologiczne, naśladujące często dzieła malarzy zachodnioeuropejskich. Tworzyła głównie w technice olejnej na płótnie, ale też na desce czy blasze.

Hanna Rudzka-Cybisowa

1897 Mława–1988 Kraków

Hanna Rudzka-Cybisowa należy do czołowych przedstawicieli nurtu kolorystycznego w malarstwie polskim.

Jako dziecko była osobą twórczą, pobierała prywatne lekcje rysunku. Od 1917 roku studiowała w Szkole Sztuk Plastycznych w Warszawie, a od 1921 roku w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Ważna dla niej była nauka w krakowskiej pracowni Józefa Pankiewicza podjęta w 1923 roku. Znalazła się w gronie jego jedenastu uczniów, którzy założyli grupę Komitet Paryski i kontynuowali studia w Paryżu. W 1924 roku, przed wyjazdem do Paryża, poślubiła Jana Cybisa, kolegę ze studiów. W roku 1931 wraz z innymi kapistami wystawiała w Galerii Zak w Paryżu. Kilka lat później w Galerie Renaissance odbyła się jej pierwsza wystawa indywidualna. W 1934 roku dzieła artystki zakupiono do Państwowych Zbiorów Sztuki. Malowała głównie pejzaże, martwe natury oraz akty. W latach 1937–1939 odbywała podróże artystyczne po Europie i USA. Podczas okupacji niemieckiej organizowała w Krakowie Samopomoc Koleżeńską. W trakcie wojny rozstała się z mężem. Po wojnie organizowała Związek Polskich Artystów Plastyków. Została pierwszą w historii krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych kobietą na stanowisku profesorskim.

Bronisława Rychter-Janowska

1872 Kraków–1953 Kraków

Pochodziła ze zubożałej rodziny szlacheckiej. Edukację rozpoczęła w Starym Sączu na pensji u sióstr klarysek, a kontynuowała w szkołach w Cieszynie i Krakowie. Była także studentką Wyższych Kursów dla Kobiet im. Adriana Baranieckiego. Po ukończeniu seminarium nauczycielskiego w Krakowie została nauczycielką w wiejskiej szkole w Siołkowej koło Grybowa, a dzięki uzyskanemu stypendium w 1896 roku wyjechała do Monachium. Malarstwo studiowała u Antona Ažbego i Simona Hollósy’ego. Pobierała również lekcje u mistrza portretu Franza von Lenbacha.

26 października 1900 roku we Lwowie poślubiła Tadeusza Rychtera, artystę malarza, po kilku latach małżeństwo zakończyło się jednak separacją, a następnie rozwodem. Artystka wychowywała adoptowaną córkę, Matyldę.

Swoje artystyczne poszukiwania Bronisława Rychter-Janowska kontynuowała we Florencji i Rzymie, a także w trakcie licznych podróży po Francji, Hiszpanii, Grecji, Turcji, Tunezji i Egipcie.

Z jej twórczości najbardziej są znane przedstawienia polskich dworków, malowała jednak także liczne pejzaże i portrety w niemal wszystkich technikach malarskich (w małych formatach). Prace cechują się zrównoważoną kompozycją, dużą szczegółowością oraz wrażliwością na kolor i światło. Najoryginalniejsze w jej dobytku są makaty tworzone z barwnego filcu. Spuściznę artystki szacuje się na kilkanaście tysięcy prac.

Zofia Schomberg-Szymberska

1884 Warszawa–1943 Aix-les-Bains

Artystka malarka była siostrzenicą Michała Mutermilcha, męża Meli Muter.

Po ukończeniu studiów medycznych w Warszawie wyjechała do Włoch, a następnie do Francji. To właśnie w stolicy tego kraju rozpoczęła się jej przygoda z malarstwem. Ze względu na stan zdrowia – była wówczas pacjentką słynnego neurologa Józefa Babińskiego, u którego leczyła się psychiatrycznie – w ramach autoterapii zaczęła tworzyć pierwsze prace. Dzięki protekcji Meli Muter kontynuowała naukę malarstwa w środowisku paryskiej bohemy artystycznej. Od 1921 roku wystawiała na salonach paryskich. Prywatnie była związana z pisarzem Tadeuszem Szymberskim. W kręgu ich przyjaciół znajdowali się między innymi Stanisław Ignacy Witkiewicz, który jest autorem jej portretu, oraz Bronisław Malinowski.

W czasie drugiej wojny światowej artystka wraz z mężem schroniła się w Aix-les-Bains na południu Francji. W 1943 roku Tadeusz Szymberski zmarł na zawał serca. Tego samego dnia Zofia odebrała sobie życie, rzucając się do wód jeziora Bourget. Nieliczny dorobek malarski artystki, uwieczniony jedynie w kilku onirycznych, ekspresyjnych pejzażach, pozostaje do dziś słabo udokumentowany.

Irena z Silberbergów Weissowa (pseudonim Aneri)

1888 Łódź–1981 Kraków

Edukację artystyczną rozpoczęła w Szkole Sztuk Pięknych w Warszawie (uczyła się między innymi u Konrada Krzyżanowskiego, Karola Tichego i Xawerego Dunikowskiego). W latach 1905–1906 studiowała w Monachium u Simona Hollósy’ego. Po przeprowadzce do Krakowa w 1907 roku podjęła prywatne lekcje malarstwa u Wojciecha Weissa, którego poślubiła rok później. W czasie pierwszej wojny światowej wyjechała do Wiednia i uczęszczała do Kunstgewerbeschule. Była matką dwójki dzieci (Anny i Stanisława), które chętnie portretowała w scenach intymnych.

Jej twórczość obejmuje przede wszystkim: martwe natury, studia kwiatów oraz krajobrazy, zarówno rodzime, jak i włoskie czy francuskie, malowane podczas licznych podróży. Po drugiej wojnie światowej skupiła się na malarstwie portretowym, tworzonym głównie na zamówienia, oraz mozaice o tematyce religijnej i społecznej.

Zofia Stryjeńska

1891 Kraków–1976 Genewa

Zofia Stryjeńska, z domu Lubańska, urodziła się rodzinie mieszczańskiej z rodowodem szlacheckim. Uczyła się w Szkole Malarskiej Leonarda Strojnowskiego, a następnie w Szkole Sztuk Pięknych dla Kobiet Marii Niedzielskiej, gdzie kształciła się w zakresie rysunku i sztuki stosowanej pod kierunkiem między innymi: Józefa Czajkowskiego, Jana Szczepkowskiego i Jana Bukowskiego. W 1911 roku wyjechała do Monachium. Kontynuowała edukację w tamtejszej Akademii Sztuk Pięknych, udając mężczyznę (przybrała tożsamość swojego brata, Tadeusza, a tworzyła pod pseudonimem Hedwig Grzymała). Po roku przerwała edukację i powróciła do Polski. Na swojej pierwszej wystawie indywidualnej w krakowskim Pałacu Sztuki zaprezentowała cykl „Polskie Bajdy na Tle Opowieści Ludowych”. W 1916 roku wyszła za architekta Karola Stryjeńskiego – poznała go w Warsztatach Krakowskich, z którymi współpracowała, projektując tkaniny oraz scenografię i kostiumy dla teatru i baletu. W 1917 roku powstał cykl „Bożki Słowiańskie”, w którym Stryjeńska nawiązywała do mitologii pogańskich. Zindywidualizowany styl artystki, zakorzeniony w poszukiwaniu tożsamości narodowej, przyczynił się do sukcesu i realizacji zamówienia na malowidło ścienne w holu pierwszego piętra gmachu Muzeum Techniczno-Przemysłowego w Krakowie. Od 1922 roku była związana ze Stowarzyszeniem Artystów Polskich „Rytm”, z którym wystawiała do 1929 roku. W 1923 roku wraz z mężem zamieszkała w Zakopanem, gdzie obracała się w kręgu artystów skupionych wokół willi „Pod Jedlami” należącej do Pawlikowskich oraz domu Chwistka. Największym sukcesem Zofii Stryjeńskiej był udział w Międzynarodowej Wystawie Sztuki Dekoracyjnej i Wzornictwa w Paryżu. Artystka wykonała sześć dekoracyjnych panneaux „Pory Roku” przedstawiających sceny z życia wsi. Ponadto zaprojektowała plakaty ekspozycji polskiej, kilim i zabawki oraz wykonała ilustracje książkowe. Za swoje osiągnięcia została czterokrotnie wyróżniona Grand Prix oraz odznaczona francuskim Krzyżem Kawalerskim Legii Honorowej.

Celina Sunderland (właśc. Czesława Cyprianna Sunderland)

1885 Warszawa–1956 Iłża

Urodziła się 10 czerwca 1885 roku w Warszawie jako córka Seweryna, powstańca styczniowego i właściciela fabryki fajansu w Iłży, oraz Gustawy z Lesmanów. Była kuzynką i pierwszą miłością Bolesława Leśmiana, z którym łączyły ją bliskie relacje także po zakończeniu romansu. Kształciła się w Paryżu, gdzie od 1902 roku rozwijała umiejętności malarskie, prawdopodobnie w Académie Julian. Po powrocie do kraju otworzyła pracownię przy ulicy Marszałkowskiej w Warszawie, która stała się miejscem spotkań środowiska artystycznego i literackiego. Pozostała niezamężna.

Tworzyła głównie portrety i pejzaże, w latach 1911–1930 wystawiała prace na paryskich Salonach Niezależnych i Jesiennych. W jej malarstwie są widoczne wpływy fowizmu. W czasie drugiej wojny światowej, zagrożona przesiedleniem do getta, ukrywała się w Iłży, Nowym Sączu i Łodzi, w wyniku czego straciła niemal cały dorobek artystyczny, w tym warszawską pracownię. Po wojnie mieszkała w Łodzi, a następnie w domu rodzinnym w Iłży, gdzie zmarła 24 października 1956 roku. Z ocalałych prac przechowywanych w polskich zbiorach publicznych znane są: Portret Stanisława Piotra Koczorowskiego (1928) oraz Portret Jana Brzechwy (1950).

Jadwiga Tetmajer-Naimska

1891 Bronowice Małe–1975 Londyn

Była najstarszą córką Włodzimierza Tetmajera, znanego artysty, i Anny z Mikołajczyków. Pierwsze nauki malarstwa pobierała u swojego ojca, następnie kształciła się pod okiem Józefa Siedleckiego, który udzielał jej lekcji rysunku. W kolejnych latach kontynuowała edukację artystyczną w krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych dla Kobiet prowadzonej przez Marię Niedzielską. Swoje prace wystawiała między innymi w Towarzystwie Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie oraz w warszawskim Towarzystwie Zachęty Sztuk Pięknych. Przed drugą wojną światową brała również udział w wystawie Artystek Polskich w Muzeum Miejskim w Bydgoszczy. W 1902 roku poślubiła majora kawalerii Wojska Polskiego Ludwika Naimskiego. Ze względu na służbę wojskową męża wielokrotnie zmieniała miejsce zamieszkania. Stacjonowała między innymi w garnizonach w Tarnowie, Warszawie, Poznaniu i Wilnie. W 1957 roku wyemigrowała do Wielkiej Brytanii, gdzie mieszkała aż do śmierci.

Twórczość malarska Tetmajer-Naimskiej wpisuje się w tradycję młodopolskiego pejzażu nastrojowego. Artystka chętnie sięgała po motywy wiejskie, zwłaszcza z okolic rodzinnych Bronowic, oraz tworzyła nastrojowe portrety. Jej obrazy charakteryzują się ciepłą, słoneczną kolorystyką, zbliżoną do tej w dziełach jej ojca. Była pierwowzorem Isi (Jadwisi) w Weselu Stanisława Wyspiańskiego.

Zofia Trzcińska-Kamińska

1890 Wieprzec–1977 Warszawa

Urodziła się w rodzinie ziemiańskiej. Była rzeźbiarką i medalierką, członkinią stowarzyszeń „Sztuka”, „Młoda Polska” i Artystów Polskich „Rytm”. Wyszła za mąż za Zygmunta Kamińskiego, artystę grafika, malarza i pedagoga. Dzieciństwo i młodość spędziła w Leścach koło Garbowa na Lubelszczyźnie, u dziadków Laury i Dionizego Trzcińskich, którzy kultywowali tradycje artystyczne i patriotyczne. Pierwsze lekcje rysunku pobierała w Lublinie między innymi u Konstantego Kietlicza-Rayskiego. Dalszą edukację kontynuowała w Berlinie, gdzie zgłębiała zasady rzeźbiarskiego modelunku pod kierunkiem profesora Arthura Lewina-Funcke i malarstwa u Lovisa Corintha. W 1909 roku wróciła do Warszawy i rozpoczęła naukę w prywatnej pracowni Władysława Ślewińskiego. W latach 1911–1912 studiowała malarstwo u Maurice’a Denisa w paryskiej Académie Ranson. We wrześniu 1915 roku w Lublinie zaciągnęła się do II Brygady Legionów Polskich, gdzie jako Zygmunt Tarło przez półtora miesiąca służyła w kawalerii. Po pierwszej wojnie światowej zapisała się do Warszawskiej Szkoły Sztuk Pięknych na kurs rzeźby u profesora Edwarda Wittiga. W 1918 roku wyjechała do Wiednia, gdzie rozpoczęła studia podstaw monumentalnej rzeźby kompozycyjnej i medalierstwa w Kunstgewerbeschule pod kierunkiem Antona Hanaka. Rok później otworzyła własną pracownię rzeźby na Rynku Starego Miasta w Warszawie. W 1925 roku przystąpiła do świeckiej rodziny dominikańskiej i przyjęła imię Gertruda.

W 1921 roku powstała jedna z najsłynniejszych rzeźb artystki – klasycyzująca Jutrzenka (Poganka), którą ustawiono w warszawskich Łazienkach. Zofia Trzcińska-Kamińska jest również autorką portretów historycznych i pomników, między innymi: Tadeusza Kościuszki w Poznaniu czy Bolesława Chrobrego dla pawilonu polskiego na Wystawie Światowej w Paryżu (1937). Po drugiej wojnie światowej artystka tworzyła liczne realizacje w zakresie rzeźby sakralnej, takie jak płaskorzeźby z przedstawieniem Drogi Krzyżowej, reliefy z Matką Boską oraz uznawane za arcydzieła drewniane krucyfiksy.

Bronisława Wilimowska

1906 Sankt Petersburg–2004 Rzym

Była jedyną córką Antoniego Paradowskiego, który ukończył studia medyczne i rozpoczął karierę naukowo-medyczną w Petersburgu. Tam też poznał matkę przyszłej artystki – Tatianę Stanisławę Manassein Tarchan-Mourawi, znaną później pod pseudonimem Stano Gaï. Tatiana była utalentowaną malarką, uczennicą Ilji Jefimowicza Riepina oraz Archipa Iwanowicza Kuindżiego, co sprawiło, że Bronisława dorastała w środowisku artystycznym, w atmosferze twórczości i zaangażowania społecznego. Duży wpływ na jej światopogląd miała również ciotka – Anna Paradowska-Szelągowska, aktywna działaczka społeczna, między innymi przewodnicząca Polskiego Zjednoczenia Kobiet Pracujących Zawodowo oraz Polskiej Ligi Kobiet Pokoju i Wolności.

W młodości Bronisława wyjechała do Paryża, gdzie studiowała w École des Beaux-Arts. Po powrocie do Polski w 1930 roku wyszła za doktora Stanisława Wilimowskiego, który zmarł w pierwszych dniach drugiej wojny światowej. Podczas okupacji, którą spędziła w kraju, artystka straciła prawą rękę i musiała nauczyć się malować lewą. Brała czynny udział w powstaniu warszawskim. W latach 50. i 60. aktywnie uczestniczyła w polskim życiu artystycznym, czego dowodem jest jej udział w ponad stu siedemdziesięciu wystawach, między innymi Ogólnopolskiej Wystawie Plastyki w Warszawie (1952–1954) oraz Festiwalu Polskiego Malarstwa Współczesnego. Po wojnie pracowała w Ministerstwie Kultury, angażowała się w ochronę dziedzictwa kulturowego Śląska oraz w działania na rzecz odzyskania dzieł sztuki zrabowanych podczas okupacji. W 1967 roku po raz drugi wyszła za mąż – za Olgierda Szlekysa, architekta wnętrz, rysownika, akwarelistę i współtwórcę Spółdzielni Artystów Plastyków „Ład”. W 1997 roku przeniosła się do Rzymu, gdzie zamieszkała u siostry. Zmarła tam w 2004 roku. Jej pogrzeb odbył się w Warszawie – spoczęła na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach, w grobie powstańczym zgrupowania „Kryska”.

W swojej twórczości Wilimowska często podejmowała tematykę wojskową i batalistyczną, inspirowaną osobistymi doświadczeniami wojennymi. Utrwaliła wiele zabytków warszawskiej architektury, w tym Zamek Królewski (zarówno w ruinie, jak i po odbudowie), Stare Miasto, czy Łazienki Królewskie. Pozostawiła także bogaty zbiór portretów i pejzaży z licznych podróży zagranicznych. Za swoją działalność artystyczną i społeczną została wyróżniona wieloma nagrodami i odznaczeniami państwowymi.

Wanda Zabokrzycka

1900 Lwów–1946 Przemyśl

Polska artystka malarka tworząca w pierwszej połowie XX wieku. Mimo że jej nazwisko nie jest dziś powszechnie znane, wykonane przez nią prace są wysoko cenione w kręgach kolekcjonerów i miłośników malarstwa klasycznego. Kształciła się w krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych oraz uczęszczała na kurs malarstwa w Akademii Sztuk Pięknych w Monachium.

Zabokrzycka uczestniczyła w licznych wystawach krajowych, swoje prace prezentowała w galeriach i salonach artystycznych. Jej obrazy były cenione za techniczną precyzję i subtelną ekspresję. W 1923 roku w sali Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” we Lwowie odbyła się jej pierwsza wystawa indywidualna. W czerwcu 1926 roku uczestniczyła w ekspozycji artystów lwowskich zorganizowanej przez tamtejsze Towarzystwo Przyjaciół Sztuk Pięknych. W kwietniu 1933 roku Zarząd Działu Żeńskiego Związku Strzeleckiego zorganizował wielką ekspozycję jej prac towarzyszącą wystawie wyrobów Szkoły Zawodowej i Strzelczyń w Sali Magistratu w Przemyślu. Rok później brała udział w Wystawie Obrazów i Rzeźb Malarzy Przemyskich zorganizowanej w Przemyślu przez Związek Pracy Obywatelskiej Kobiet.

Malowała przede wszystkim portrety, studia portretowe, kompozycje symboliczne, martwe natury i widoki Przemyśla. Najbardziej niezwykłe i przejmujące są portrety dzieci, często zachmurzonych, spoglądających na widza wielkimi smutnymi oczyma, czasem ujętych podczas snu lub towarzyszących starcom.