Jubileuszowe pokazy 120-lecia Muzeum Narodowego w Lublinie

Historia 120-lecia lubelskiego muzeum splata się z postaciami donatorów, którzy przekazywali swoje zbiory, współtworząc dziedzictwo instytucji. W ramach obchodów jubileuszu Muzeum Narodowe w Lublinie przygotowało całoroczny cykl prezentacji darów. Jest on hołdem dla wszystkich, którzy swoją pasją i zaangażowaniem przyczynili się do powstania oraz zachowania kolekcji dla przyszłych pokoleń.  

12 grudnia 1906 roku w salach budynków podominikańskich nastąpiło uroczyste otwarcie Muzeum Lubelskiego. Działalność takich postaci, jak: Tadeusz Szymon Piotrowski, Antoni Rostworowski czy Juliusz Vetter, na trwałe wpisała się w bogatą historię instytucji. Dzięki nim nie tylko pozyskano wiele cennych darów, ale również zakupiono w 1914 roku budynki popijarskie przy ulicy Namiestnikowskiej (obecnie Narutowicza) na potrzeby Muzeum. Instytucja funkcjonowała w tej lokalizacji do 1954 roku, kiedy to władze komunistyczne po zlikwidowaniu więzienia na Zamku Lubelskim przekazały go na potrzeby kultury. Muzeum Lubelskie otrzymało południowe skrzydło zamku z gotycką Kaplicą Trójcy Świętej i romańską wieżą z XIII wieku, a od 1974 roku stało się jedynym gospodarzem Wzgórza Zamkowego. Dzisiaj Muzeum Narodowe w Lublinie (funkcjonujące pod tą nazwą od 2020 roku) należy do najstarszych i największych instytucji muzealnych we wschodniej Polsce.

Harmonogram pokazów jubileuszowych

Tadeusz Baranowski. Żyję tylko od obrazu do obrazu
28 marca – 31 maja 2026 – Lapidarium w przyziemiu Kaplicy Trójcy Świętej
Pokaz prac grafika, ilustratora, rysownika, malarza, twórcy komiksów i autora tekstów Tadeusza Baranowskiego. Jego twórczość to inteligentna satyra, surrealizm i humor oparty na absurdzie. Artysta, po latach tworzenia komiksów, powraca do malarstwa. Jego działalność malarska, do której powrócił po latach tworzenia komiksów, wynika z poszukiwania nowych form wyrazu odwołujących się do pojęcia trzeciego wymiaru – pozbawionej iluzji realnej przestrzeni. Baranowski traktuje proces twórczy jako istotny element dzieła sztuki. Identyfikuje go z mozolnym, niemal kontemplacyjnym aktem konstruowania, będącym rezultatem żmudnego nakładania na płótno wielu warstw materii. 

Eugeniusz Baranowski
28 marca – 31 maja 2026 – hol przed Galerią Malarstwa Polskiego XIX i XX wieku
Nowatorstwo i indywidualność poszukiwań Eugeniusza Baranowskiego (1916–1988) czynią go jednym z najciekawszych twórców lubelskich. Działalność artystyczna twórcy zdominowana została przez aktywność pedagogiczną i pozostaje nieznana szerszemu odbiorcy. Baranowski kształcił się w pracowni malarstwa Antoniego Michalaka na Wydziale Sztuk Zdobniczych i Przemysłu Artystycznego w Państwowej Szkole Technicznej we Lwowie (1937). W 1956 roku obronił dyplom na Wydziale Rzeźby warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych, a zdobytą wiedzę przekazywał wychowankom Państwowego Liceum Sztuk Plastycznych w Lublinie, którego był nauczycielem i dyrektorem. Przekazany do zbiorów muzeum zbiór prac ukazuje różnorodność działań twórcy — od czytelnych odniesień do rzeczywistości we wczesnych rysunkach po szkice koncepcyjne, do form rzeźbiarskich.

Pejzaż: Zbigniew Gostwicki, Adam Bunsch, Wojciech Weiss, Stanisław Szygell
28 marca – 31 maja 2026 – Galeria Malarstwa Polskiego XIX i XX wieku
Obrazy podarowane przez rodziny kilku malarzy, związanych ze środowiskiem krakowskim. Pokaz obejmuje różnorodne pod względem stylu pejzaże z okresu międzywojnia.

Jerzy Durakiewicz
28 marca – 31 maja – Galeria Grupa „Zamek” i Awangarda
Abstrakcyjne realizacje Durakiewicza odsłaniają proces twórczy jako kluczowy element dzieła, gdzie powierzchnia płótna staje się przestrzenią eksperymentu, w której farba, ślady narzędzi i zróżnicowane faktury współtworzą dynamiczną strukturę plastyczną. Artysta, podobnie jak inni twórcy związani z Grupą „Zamek”, rozwija ideę malarstwa materii, podkreślając fizyczność obrazu oraz znaczenie jego powstawania. Prezentowane prace przybliżają odbiorcom język abstrakcji zakorzeniony w doświadczeniach powojennej awangardy i stanowią świadectwo ważnej roli lubelskiego środowiska artystycznego w kształtowaniu sztuki nowoczesnej w Polsce.

Irena Nawrot
28 marca – 31 maja – Galeria Grupa „Zamek” i Awangarda
Praca ukazuje refleksję artystki nad przemijaniem, pamięcią i kondycją ludzką. Obiekt zbudowany jest z pozszywanych fotografii przedstawiających czaszkę, układających się w trzy kręgi barwne odnoszące się do podziału ludzkości według koloru skóry. Forma mandali i skrupulatne zszycie poszczególnych elementów nie tylko podkreśla rytm i powtarzalność życia, lecz również wprowadza metafizyczny wymiar gestu zszywania nicią, który przywołuje symbolikę Parek, które przędły i przecinały nić ludzkiego życia. W tej pracy śmierć nie jest tylko motywem negatywnym, lecz staje się punktem wyjścia do refleksji nad życiem.

Emisje kolekcjonerskie Narodowego Banku Polskiego
28 marca – 31 maja 2026 – hol przed wystawą “Monety i Medale na Ziemiach Polskich od X do XX Wieku”
Prezentacja monet kolekcjonerskich wyemitowanych przez Narodowy Bank Polski w 2024 roku, a przekazanych Muzeum w 2025 roku. Obok przekazu NBP z ubiegłego roku wyeksponowanych zostanie 16 pozyskanych dotąd numizmatów z serii „Historia monety polskiej”.

Love story: Stanisław Lentz, Zaloty, Władysław Barwicki, Scena z karczmy
15 maja – 28 czerwca – Galeria Malarstwa Polskiego XIX i XX wieku
Dwa obrazy o tematyce rodzajowej, ukazujące różne ujęcia miłosnych podchodów. Obraz olejny pochodzi z pierwszych darów, praca na papierze została przekazana w l.60.XX w.

Pokaz prac Tomasza Kawiaka
5 czerwca – 28 czerwca – Lapidarium w przyziemiu Kaplicy Trójcy Świętej
Tomasz Kawiak to artysta współczesny pochodzący z Lublina. Ukończył Akademię Sztuk Pięknych w Warszawie, a następnie kształcił się na prestiżowej École des Beaux-Arts w Paryżu. Twórczość Tomasza Kawiaka doceniana jest w Polsce i poza granicami naszego kraju. Stanowi ciekawą próbę subiektywnego zmierzenia się artysty z historią, polityką i popkulturą z perspektywy czasu i dystansu geograficznego.

Ulotne pamiątki przeszłości – ubiory i akcesoria stroju
5 czerwca – 2 sierpnia – hol przed Galerią Malarstwa Polskiego XIX i XX wieku
Kolekcja tkanin i akcesoriów ubioru Muzeum Narodowego w Lublinie obejmuje zabytki powstałe od XVII do XX wieku. Część z nich stanowią dary mieszkańców Lublina i dawnych właścicieli ziemskich. To pamiątki a niekiedy relikwie związane ze światem, który odszedł i ludźmi, o których chcielibyśmy pamiętać. Wśród prezentowanych zabytków znajdą się między innymi oficjalny ubiór architekta Mariana Nikodemowicza, frak dawnego właściciela Antopola, suknie, koronki, wachlarze, torebki, buty, szale itp. pochodzące od różnych darczyńców.

Sztuka współczesna
5 czerwca – 2 sierpnia – Korytarz przy Galerii Malarstwa Cerkiewnego
Pokaz stanowi prezentację kolekcji sztuki współczesnej Muzeum Narodowego w Lublinie, ukazując jej różnorodność oraz bogactwo postaw artystycznych obecnych w sztuce polskiej. Prezentowane prace, są darami przekazanymi instytucji przez samych twórców, prywatnych kolekcjonerów oraz rodziny artystów. Ekspozycja ma na celu przybliżyć odbiorcom odmienne strategie twórcze zachodzące w sztuce, od figuracji po abstrakcję. Dzięki temu pokaz staje się przestrzenią spotkania z różnymi sposobami interpretowania rzeczywistości oraz rolą artysty we współczesnym świecie. Ekspozycja będzie obejmowała również prace tworzone przez międzynarodową grupę Geometria Dyskursywna powołaną przez Wiesława Łuczaja. Związani z ugrupowaniem artyści posługują się językiem abstrakcji opisując osobiste doświadczenia, relacje społeczne i kulturowe.

Prace Krzysztofa Kurzątkowskiego, Jana Ziemskiego i Tytusa Dzieduszyckiego
5 czerwca – 2 sierpnia – Galeria Grupa „Zamek” i Awangarda
Pokaz prezentuje kluczowe kierunki twórczości artystów rozwijanej w ramach lubelskiej Grupy „Zamek”. Artystów łączy zainteresowanie malarstwem materii oraz eksploracją przestrzeni obrazu jako pola eksperymentu, w którym farba, faktura i gest malarski stają się nośnikami zarówno formy, jak i znaczenia. Twórczość trójki artystów stanowi świadectwo innowacyjności i eksperymentalnego ducha lubelskiej awangardy lat 50. i 60. XX wieku. Ich prace ukazują, jak malarstwo materii i poszukiwania przestrzenności mogły współistnieć z różnorodnymi strategiami formalnymi, tworząc język abstrakcji zakorzeniony w doświadczeniu powojennej sztuki nowoczesnej w Polsce.

Numizmaty ze zbioru Bolesława i Julii Sekutowiczów
5 czerwca – 2 sierpnia – hol przed wystawą “Monety i Medale na Ziemiach Polskich od X do XX Wieku”
W Muzeum Narodowym w Lublinie przechowywane są numizmaty z kolekcji Bolesława i Julii Sekutowicz. Zbiór liczy ponad 80 obiektów i zawiera najstarsze polskie pieniądze papierowe z okresu insurekcji kościuszkowskiej, interesujące monety z XVII–XIX wieku oraz cenne medale z XVIII i XIX stulecia. Tylko niektóre z nich są stale eksponowane na wystawie numizmatycznej.

Pokaz darów pułkownika Mariana Żebrowskiego
5 czerwca – 2 sierpnia – wystawa “Historia Uzbrojenia i Malarstwo Batalistyczne”
Przekazany do muzeum w 1976 roku, składa się z unikatowej kolekcji odznaczeń, emblematów i naszywek Polskich Sił Zbrojnych na zachodzie z lat 1941 – 1945. Pokaz pozwoli przybliżyć historię urodzonego w Puławach, pułkownika Mariana Żebrowskiego, od czasu służby w wojnie polsko – bolszewickiej, przez karierę w Wojsku Polskim w latach 1921 – 1939, po okres II wojny światowej i służbę w 1. Dywizji Pancernej gen. Maczka.

Pokaz pracy Zofii Pociłowskiej-Kann po konserwacji
3 lipca – 2 sierpnia – Lapidarium w przyziemiu Kaplicy Trójcy Świętej
Zofia Pociłowska-Kann (1920-2019) to artystka funkcjonująca w domenie sztuki jako twórczyni związana z upamiętnieniem i martyrologią. Jako młoda studentka polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego trafiła do niemieckiego obozu koncentracyjnego w Ravensbrück. To tam odkryła swoje powołanie artystyczne i zaczęła rzeźbić. Po zakończeniu II wojny światowej Zofia Pociłowska-Kann swoją pasję kontynuowała w Warszawskiej Szkole Sztuk Pięknych na Wydziale Rzeźby w pracowni Tadeusza Breyera. Rzeźba Medytacja to praca wpisująca się w obowiązujące w powojennej sztuce nurty związane z organicznością i metaforą. Pokaz rzeźby Medytacje odbywa się w ramach cyklu „Pamięć w sztuce”.

Maria Hiszpańska-Neumann
3 lipca – 2 sierpnia – Kaplica Świętej Trójcy
Pokaz obejmuje grafiki Marii Hiszpańskiej-Neumann będące darowizną dzieci artystki. Prace twórczyni – więźniarki Ravensbrück dotkniętej wojenną traumą wyróżnia ekspresja, silny ładunek emocjonalny oraz charakterystyczny, syntetyczny język formy opartej na kontraście czerni i bieli. W wielu grafikach pojawia się motyw izolacji i duchowego napięcia, co dodatkowo podkreśla psychologiczny charakter jej sztuki.

Portrety
3 lipca – 30 sierpnia – Galeria Malarstwa Polskiego XIX i XX wieku
Portrety z okresu dwudziestolecia międzywojennego. Obraz olejny Eugeniusza Eibischa został podarowany przez jednego z profesorów ASP w Krakowie w 1969 r. Dwa rysowane pastelą portrety kobiece Witkacego, wykonane w ramach słynnej „firmy portretowej” zostały przekazane w ubiegłym roku.

Kolekcja Ireny Hochman i Tadeusza Mysłowskiego
7 sierpnia – 27 września – hol przed Galerią Malarstwa Polskiego XIX i XX wieku
Pokaz obejmie reprezentatywne przykłady polskiej i obcej grafiki współczesnej wybrane z liczącego 250 obiektów zbioru przekazanego przez Irenę Hochman i Tadeusza Mysłowskiego – wywodzących się z Lublina marszandki i artysty, którzy swoje życie związali z Nowym Jorkiem. Gromadzony przez ponad pół wieku zbiór dzieł, który obrazuje istotne zjawiska w rodzimej grafice i sztuce światowej XX i XXI wieku, pod wieloma względami można uznać za reprezentatywny dla rozwoju głównych nurtów sztuki XX stulecia.

Skarb monet z Cycowa
7 sierpnia – 27 września – hol przed wystawą “Monety i Medale na Ziemiach Polskich od X do XX Wieku”
Skarb z Cycowa, złożony z 1007 monet, obejmuje przede wszystkim drobne nominały z okresu panowania Zygmunta III Wazy (1586–1632). Został odkryty przypadkowo podczas orki wiosennej w 1972 roku. Dzięki obywatelskiej postawie znalazcy, pana Edwarda Żórawa, trafił do Muzeum i stanowi bardzo wartościowy materiał do badań historycznych.

Pokaz darów Michała Bakuna
7 sierpnia – 27 września – wystawa “Historia Uzbrojenia i Malarstwo Batalistyczne”
Przekazany do muzeum 1980 roku zespół składa się z odznaczeń pochodzącego z Lublina darczyńcy, które zdobył podczas walk we Włoszech, służąc w II Korpusie gen. Władysława Andersa w latach 1943 – 1945. Obiekty pozwolą przybliżyć zagadnienia z zakresu umundurowania, wyposażenia, uzbrojenia oraz odznaczeń żołnierzy polskich walczących z Niemcami na półwyspie apenińskim.

Prace figuratywne z kręgu Grupy „Zamek”: Jerzy Durakiewicz, Tytus Dzieduszycki-Sas
7 sierpnia – 1 listopada – Galeria Grupa „Zamek” i Awangarda
Wczesne, figuratywne prace z kręgu Grupy „Zamek” autorstwa Jerzego Durakiewicza oraz Tytusa Dzieduszyckiego-Sasa ukazują początki działalności ugrupowania oraz poszukiwania formalne i tematyczne poprzedzające zwrot ku bardziej eksperymentalnym praktykom. Dzieła te, osadzone jeszcze w tradycji przedstawieniowej, odsłaniają zainteresowanie ludzką postacią, ekspresją gestu oraz napięciem między realizmem a jego świadomym przekształceniem, pozwalając prześledzić ewolucję języka artystycznego twórców.

Tomasz Zawadzki
7 sierpnia 2026- 3 stycznia 2027 – Galeria Grupa „Zamek” i Awangarda”
Tomasz Zawadzki należy do czołowych przedstawicieli współczesnego malarstwa abstrakcyjnego w Polsce. Jego twórczość od blisko czterdziestu lat rozwija własny język malarski. Jest ona głęboko zakorzeniona w tradycji eksperymentu formalnego, którą w Lublinie od połowy lat 50. XX wieku rozwijali artyści związani z Grupą „Zamek”. Podobnie jak członkowie lubelskiego ugrupowania, artysta koncentruje się na fizyczności obiektu oraz strukturze materiałów, rozwijając malarstwo materii i eksplorując trójwymiarowość przestrzeni obrazu. Jego prace operują abstrakcyjnym znakiem, wyraźną fakturą oraz relacjami koloru i formy, poszerzając historyczne doświadczenia Grupy „Zamek” o współczesną perspektywę. Tym samym prace lubelskiego malarza osadzone w przestrzeni galerii tworzą czytelny dialog między powojenną awangardą a współczesnymi strategiami artystycznymi.

Koji Kamoji
7 sierpnia – 30 sierpnia – Lapidarium w przyziemiu Kaplicy Trójcy Świętej
Prace Koji Kamoji, artysty japońskiego, przez całą karierę artystyczną związanego z Polską, są przykładem połączenia dwóch obszarów kulturowych, zwięzłości i minimalizmu form opartych na japońskiej technice haiku oraz działań artystycznych związanych z zachodnim konceptualizmem. Artysta wykonuje delikatne, zredukowane rysunkowe i przestrzenne prace, które łączą tradycję abstrakcji geometrycznej z poetycką, efemeryczną formą dążąca do delikatnego uchwycenia przestrzennej relacji między płaszczyzną obrazu i otoczeniem. Pokaz prac artysty stanowi przekrój jego twórczości – od realizacji powstałych w latach 70. XX w., aż po prace z lat 20. XXI w.

Andrzej Jedliczka
7 sierpnia – 30 sierpnia – korytarz przy Galerii Malarstwa Cerkiewnego
Andrzej Jedliczka (1935–2019) – artysta urodzony w Łucku, absolwent Liceum Sztuk Plastycznych w Sędziszowie Małopolskim na kierunku metaloplastycznym oraz Wydziału Malarstwa ASP w Krakowie, gdzie studiował pod kierunkiem Zbigniewa Pronaszki, Jerzego Fedkowicza i Emila Krchy. Od 1962 roku związany z Lublinem, członek ZPAP, aktywny uczestnik życia artystycznego miasta. Brał udział w licznych wystawach w kraju i za granicą. Obok malarstwa rozwijał metaloplastykę. Jego reliefowe, metalowe kompozycje stanowią interesującą grę z formą i materią, wpisując się w istotne tendencje sztuki współczesnej. Uzupełnieniem pokazu będzie autorska biżuteria wykonana przez artystę, ukazująca kunszt warsztatu i pracy rzemieślniczej.

Wizerunki. Tkanina artystyczna Wojciecha Sadleya i Tomasza Sadleya
4 września – 27 września – Lapidarium w przyziemiu Kaplicy Trójcy Świętej
Zarówno ojciec jak i syn to uznani polscy artyści, najwybitniejsi przedstawiciele polskiej szkoły tkaniny artystycznej.
Wojciech Sadley był profesorem warszawskiej ASP, który zrewolucjonizował podejście do tkaniny, traktując ją jako trójwymiarową rzeźbę miękką. Jego prace często łączą surowe materiały z głęboką symboliką sakralną i egzystencjalną. Artysta podarował muzeum kilka prac.
Tomasz Sadley kontynuuje artystyczne tradycje rodzinne, skupiając się na malarstwie, grafice i projektowaniu, gdzie często bada relacje między kolorem a strukturą powierzchni. Podobnie jak ojciec tworzy również prace malarskie na jedwabiu. Trzy tego typu obiekty są darem artysty dla muzeum, które zostaną zaprezentowane w przestrzeni lapidarium.

Plakaty z daru Krzysztofa Dydo, Alfreda Hałasy, Doroty Folgi-Januszewskiej, projekt plakatu do Metafory F. Starowieyskiego
4 września – 1 listopada – korytarz przy Galerii Malarstwa Cerkiewnego
Pokaz obejmuje wybór plakatów wystawienniczych powstałych w kręgu Dydo Poster Gallery, autorskich plakatów Alfreda Hałasy oraz plakatów teatralnych Zygmunta Januszewskiego. Ukazują one różnorodność strategii graficznych i estetycznych obecnych w polskim plakacie artystycznym podkreślając znaczenie plakatu jako autonomicznej formy wypowiedzi artystycznej. Pokaz uzupełni projekt plakatu do „Metafory” autorstwa Franciszka Starowieyskiego – wybitnego przedstawiciela Polskiej Szkoły Plakatu.

Stanisław Szygell
4 września – 1 listopada – Galeria Malarstwa Polskiego XIX i XX wieku
W 1952 roku wdowa po Stanisławie Szygellu przekazała kilkanaście prac zmarłego męża. Tematem prawie wszystkich obrazów jest pejzaż. Pokaz jest prezentacją części tej kolekcji.

Lubelskie środowisko artystyczne – artyści związani z Lublinem
2 października – 15 listopada – hol przed Galerią Malarstwa Polskiego XIX i XX wieku
Pokaz obejmuje prace artystów działających w I połowie XX wieku, których z Lublinem wiąże miejsce urodzenia (Władysław Czachórski, Józef Pankiewicz,) lub kontekst działalności artystycznej (Konstanty Kietlicz-Rayski, Władysław Barwicki, Henryk Krystyn Wiercieński, Adam Dremont, Włodzimierz Dec, Stefan Dylewski, Zygmunt Gąsiorowski). Ich twórczość wyrasta z lokalnego doświadczenia, odzwierciedla specyfikę miejsca i jego społeczności współtworząc historię lokalnego środowiska artystycznego. Prezentowane prace, które obejmują m.in. pejzaże miejskie, sceny rodzajowe, portrety łączą tendencje realistyczne i wierna obserwacja rzeczywistości.

Roman Stańczak
2 października – 15 listopada – Lapidarium w przyziemiu Kaplicy Trójcy Świętej
Roman Stańczak rozpoczął swoją drogę artystyczną na początku lat 90. w warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych. Był to moment gwałtownej transformacji, a jego sztuka stała się krytycznym komentarzem do sytuacji polityczno-ekonomicznej w Polsce. Rzeźby Romana Stańczaka kontynuują tradycję ready mades, jednak artysta dekonstruuje je, przetwarza, eksploruje ich nietrwałość, finalnie ulegają przynajmniej częściowej destrukcji. Prace są darem z kolekcji rodziny Saatchi z Londynu.

Dar dr Zbigniewa Śląskiego
2 października – 15 listopada – wystawa “Historia Uzbrojenia i Malarstwo Batalistyczne”
Przekazany do muzeum zbiór zawiera unikatowe dokumenty i książki związane z początkowym okresem polskich dążeń niepodległościowych z lat 1914 – 1915. Pokaz uzupełnią albumy z materiałami dotyczącymi Legionów Polskich z lat 1914 – 1916 zebrane dla znajdującej się w Lublinie gospody legionów polskich.

Skarby małych miedzianych szelągów odkryte w Rokitnie
2 października – 29 listopada – hol przed wystawą “Monety i Medale na Ziemiach Polskich od X do XX wieku”
Dwa skarby miedzianych szelągów Jana Kazimierza (1648-1668) odkryte zostały w 1981 i 2011 roku w Rokitnie na jednym polu uprawnym, nieopodal rzeki Wieprz. Liczą one odpowiednio 3530 i 10218 monet. Pierwszy z nich ukryto w latach 80. XVII wieku, a drugi na przełomie XVII i XVIII stulecia (po 1695 roku). Ukrycie tych monet w ziemi wiązało się najprawdopodobniej z funkcjonującą wówczas w Rokitnie komorą celną. Zespoły trafiły do Muzeum dzięki obywatelskiej postawie znalazców – panów Stanisława i Adama Szczepaników. 

Co kryją zamkowe poddasza…
6 listopada 2026 – 3 stycznia 2027 – magazyn zbiorów etnograficznych
W skrzydle południowym, tuż pod dachem, na powierzchni 380 m² znajduje się magazyn zbiorów etnograficznych – 17 500 obiektów z Lubelszczyzny. Znajdują się tam m.in. dary z pierwszych wielkich wystaw lubelskich w 1901 roku oraz nabytki z lat powojennych i współczesnych. Obcować z nimi na co dzień mogą tylko nieliczni. Z okazji jubileuszu Muzeum na Zamku na chwilę uchylamy drzwi etno-skarbca i zapraszamy na „wycieczkę w przeszłość”.

Jacek Antoni Zieliński
6 listopada 2026 – 3 stycznia 2027 – korytarz przed Galerią Malarstwa Cerkiewnego
Jacek Antoni Zieliński w swojej twórczości sięgał po fotografię, traktując ją jako podłoże dla malarskiej ingerencji. W 2024 roku artysta przekazał Muzeum Narodowemu w Lublinie prace z cykli „A fala światła rozwija się…” oraz „Osiem inwencji na temat fali”. Podczas pokazu prezentujemy wybór dzieł podarowanych przez autora.

Bój o niepodległość: Jan Styka, Konstanty Kietlicz-Rayski, Polonia, Eugeniusz Baranowski, Orły
6 listopada 2026 – 3 stycznia 2027 – Galeria Malarstwa Polskiego XIX i XX wieku
Pokaz łączy motyw walki o niepodległość i symboli narodowych. Obejmuje prace w różnych technikach (obrazy olejne, kompozycję malowaną tuszem na papierze i metalowe rzeźby), wykonane przez artystów dwóch pokoleń. Zostały włączone do kolekcji w okresie przedwojennym, l.50.XX wieku i w roku bieżącym.

Dokumentacja fotograficzna: Mikołaj Smoczyński, performance Zdzisława Kwiatkowskiego, działania Włodzimierza Borowskiego, Jan Ziemski
6 listopada 2026 – 3 stycznia 2027 – Galeria Grupa „Zamek” i Awangarda
Dokumentacja fotograficzna stanowi cenny zapis działalności Grupy „Zamek” i awangardy. Obejmuje ona rejestracje działań o charakterze performatywnym Włodzimierza Borowskiego oraz Zdzisława Kwiatkowskiego, które ze względu na swoją efemeryczność zachowały się głównie dzięki dokumentacji wizualnej, oddając atmosferę, dynamikę oraz relacje między artystą, przestrzenią i publicznością. Fotografie obiektów oraz dokumentacja wystawiennicza Włodzimierza Borowskiego i Jana Ziemskiego pozwala prześledzić sposób prezentacji i umożliwia odtworzenie pierwotnego charakteru ekspozycji.

Lubelskie środowisko artystyczne – ikonografia Lublina
20 listopada 2026 – 3 stycznia 2027 – hol przed Galerią Malarstwa Polskiego XIX i XX wieku
Dary o charakterze ikonograficznym stanowią cenne źródło wiedzy o przeszłości grodu nad Bystrzycą zarówno w sensie architektonicznym, topograficznym, jak i obyczajowym. Dokumentują one charakterystyczne zabytki Lublina – bramy miejskie, historyczne kamienice, kościoły. Zespół prac Wojciecha Gersona ilustrujących jego podróż po Lubelszczyźnie oraz prace Włodzimierza Deca, Stefana Dylewskiego, Zygmunta Gąsiorowskiego, Juliusza Makarewicza, Kazimierza Wiszniewskiego tworzą wizualny zapis miejskiego pejzażu, przywracają pamięć historyczną i obrazują zmieniającą się tkankę miejską.

Dar Partyka Piątkowskiego
6 listopada 2026 – 3 stycznia 2027 – Historia Uzbrojenia i Malarstwo Batalistyczne
Zespół obiektów przekazanych do muzeum przez darczyńcę w 1955 roku, składa się z kolekcji broni białej z XVI i XIX wieku. Do najcenniejszych zabytków w zbiorze należą włoskie rapiery z XVI wieku oraz japońskie miecze katana z XIX wieku.

Chroniąc przeszłość. Od odkrycia do muzeum
4 grudnia 2026 – 3 stycznia 2027 – Lapidarium w przyziemiu Kaplicy Trójcy Świętej
We współpracy na rzecz dziedzictwa archeologicznego to jubileuszowy pokaz prezentujący najciekawsze i najcenniejsze zabytki archeologiczne, które w ostatnich latach trafiły do zbiorów Muzeum Narodowego w Lublinie. Ekspozycja ukazuje fascynującą drogę znalezisk – od momentu odkrycia, przez współpracę z instytucjami ochrony zabytków, po muzealną opiekę – podkreślając rolę odpowiedzialnych postaw znalazców. Kameralna aranżacja w lapidarium pozwoli z bliska zobaczyć najstarsze świadectwa przeszłości regionu. Pokazowi towarzyszyć będą prelekcje przybliżające historie obiektów i tajniki archeologii.

Monety starożytnej Grecji – dar mecenasa Lecha Kokocińskiego
4 grudnia 2026 – 3 stycznia 2027 – hol przed wystawą “Monety i Medale na Ziemiach Polskich od X do XX wieku”
Ekspozycja obejmuje 13 starożytnych monet powstałych w koloniach greckich w Azji Mniejszej. Zostały one wybite w VI i V wieku p.n.e. i należą do najstarszych w historii. Są to jedyne starożytne monety greckie w zbiorach Muzeum, dlatego dar mecenasa Lecha Kokocińskiego ma szczególną wartość.