Imprime par Auguste Bry/Paryż, Vue prise de Parchatka

około 1860
/

Wysokość: 32.8 cm, Szerokość: 43.8 cm, Wysokość: 26.1 cm, Szerokość: 40.6 cm



S/G/1519/ML
;

Nota popularyzatorska

Widok z Parchatki pochodzi z albumu przedstawiającego widoki z Puław i okolic, powstałego na podstawie ilustracji wykonanych z natury przez Barbarę Czernof z Grotenów, prowadzącą wykłady w Instytucie Wychowania Panien. Jest to jej jedyne znane i przypisywane dzieło. Litografie wykonał Armande Cassagne, francuski malarz, akwarelista, litograf i pisarz w drukarni Auguste’a Bry w Paryżu.

Parchatka to wieś położona na wysokim prawym brzegu Wisły. Jej nazwa pochodzi od sformułowania „para chatek”. Widoczna na obrazie aleja topolowa prowadziła do założonego przez Izabelę Czartoryską ogrodu romantycznego, zwanego Pustelnią. Drzewa usunięto w 2004 roku z powodu stwarzanego przez nie zagrożenia dla ruchu drogowego. Na wzniesieniu z lewej strony widać górę z trzema krzyżami. Miejsce to, zgodnie z założeniem księżnej Izabeli Czartoryskiej, miało upamiętniać jej ukochaną wychowankę, Zofię z Matuszewiczów Kicką, oraz dwójkę jej dzieci. Tragiczny los Zofii, zmarłej w wieku dwudziestu sześciu lat wskutek powikłań po porodzie, oraz dwójki zmarłych niedługo po urodzeniu dzieci wzruszył księżną Izabelę. Wydarzenie to zainicjowało wiele działań na rzecz lokalnej społeczności w postaci ufundowania szkół, a także wyposażenia kościoła włostowickiego. Grób Zofii znajduje się w kryptach kościoła św. Krzyża w Warszawie. W 1827 roku w Puławach księżna Izabela ufundowała krzyż w ulubionym miejscu wychowanki, później przeniesiony na cmentarz we Włostowicach. Pamięć o niej starano się zachować także przez stosowne nabożeństwo odbywające się 15 maja we Włostowicach, wynoszące zalety przedwcześnie zmarłej hrabiny. Rodzinna tragedia także męża Zofii – Ludwika – skłoniła do działania. Po jej śmierci zimą wyruszył w pieszą, indywidualną pielgrzymkę do Częstochowy. Krzyże parchackie stanowiły prawdopodobnie punkt orientacyjny, o czym świadczy uwzględnienie ich w postaci piktogramów na Topograficznej Karcie Królestwa Polskiego w 1839 roku.

Miejsce to opisał w 1885 roku Wojciech Gerson: „Wzgórze na lewej stronie ponad wioską Parchatką, niegdyś całe pięknym owocowym było pokryte ogrodem, dziś je dzikie zalegają krzewy i gdzieniegdzie grusza świegocącym wróblom za schronienie służy i ponad głębokim parowem, jak na Golgocie, trzy krzyże nad pustką panują”.

Klara Sadkowska

Fundusze Europejskie - Logotyp
Rzeczpospolita Polska - Logotyp
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego - Logotyp
Unia Europejska - Logotyp