Czas wojny, czas pokoju. Projekt edukacyjny w 280. rocznicę urodzin Tadeusza Kościuszki

„Czas wojny, czas pokoju. Projekt edukacyjny w 280. rocznicę urodzin Tadeusza Kościuszki” to inicjatywa Muzeum Ziem Wschodnich Dawnej Rzeczypospolitej oddziału Muzeum Narodowego w Lublinie obejmująca perspektywę historyczną od rozbiorów Rzeczypospolitej, poprzez powstania narodowe, konflikty XIX wieku, tragedię wojen światowych, aż po współczesne konflikty – w tym agresję Rosji na Ukrainę. Celem wydarzenia jest nie jest tylko pogłębienie wiedzy historycznej, ale również inspirowanie do podejmowania działań, które tworzą kulturę dialogu, empatii i odpowiedzialności. Wspólne dyskusje i rozważania mają służyć wymianie doświadczeń oraz budowaniu sieci osób zaangażowanych w edukację dla pokoju.

Punkt wyjścia do dyskusji stanowić ma postać Tadeusza Kościuszki – bohatera Polski, Białorusi, Litwy, Ukrainy i Stanów Zjednoczonych, niezwykłej osoby symbolizującej walkę o niezależność i prawa człowieka, której życie i działalność stanowią przykład uniwersalnych wartości wolności, równości i sprawiedliwości społecznej. W roku 280. rocznicy urodzin Tadeusza Kościuszki chcemy przypomnieć postać tej wybitnej jednostki zaangażowanej w walkę o wolność i pokój.

Muzeum Ziem Wschodnich Dawnej Rzeczypospolitej od kilku lat współpracuje z nauczycielami z całej Polski w zakresie edukacji szkolnej i pozaszkolnej, czego efektem jest m.in. muzealny Klub Nauczyciela. Ogólnopolskie seminarium edukacyjne „Człowiek w obliczu wojny” zorganizowane w ramach projektu „Czas wojny, czas pokoju. Projekt edukacyjny w 280. rocznicę urodzin Tadeusza Kościuszki” umożliwi kontynuowanie tej współpracy i zaproszenie pedagogów do udziału w wyjątkowym przedsięwzięciu pozwalającym poznać echa konfliktów i wojen, ze szczególnym uwzględnieniem losów wybitnego bohatera, Tadeusza Kościuszki.

W ramach seminarium odbędą się wykłady muzealników, historyków, regionalistów, nauczycieli należących do Klubu Nauczyciela, wystąpienia uczniów. Ważną częścią seminarium będą warsztaty partycypacyjne, których celem jest aktywne włączanie nauczycieli w proces interpretowania przeszłości oraz refleksji nad jej znaczeniem dla współczesności. Warsztaty zostaną oparte na metodach edukacji angażującej, takich jak praca w grupach i analiza źródeł historycznych. Stanowić one będą modelowy przykład zajęć edukacyjnych możliwych do bezpośredniego wykorzystania i adaptacji podczas pracy z uczniami na różnych etapach edukacyjnych.

Program trzydniowego seminarium poprowadzi uczestników przez kolejne etapy doświadczeń wojennych od czasów średniowiecznych, przez rozbiory Rzeczypospolitej, powstania narodowe, tragedię wojen światowych, aż po współczesne konflikty. Każdy z tematów stanie się okazją do refleksji nad tym, jak historia kształtuje świadomość społeczną i jakie znaczenie ma pamięć w procesie wychowania. Szczególne znaczenie seminarium polega na połączeniu perspektywy historycznej z doświadczeniami jednostek – konkretnych ludzi dotkniętych wojną – co umożliwia pełniejsze zrozumienie ludzkiego wymiaru konfliktów. Zastosowanie metod edukacji angażującej oraz warsztatów partycypacyjnych pozwoli nauczycielom nie tylko poszerzyć wiedzę, ale również zdobyć konkretne narzędzia do pracy dydaktycznej, możliwe do wykorzystania na różnych etapach edukacyjnych. Seminarium stworzy przestrzeń do dyskusji nad pytaniami: jak rozmawiać z młodymi ludźmi o wojnie, jak uczyć o pokoju i wolności oraz jak budować sieć osób zaangażowanych w edukację na rzecz pokoju.

Głównym celem spotkania będzie skupienie się na losach i działalności Tadeusza Kościuszki oraz jego walce o odzyskanie wolności. Opowieść uzupełni zwiedzanie Dworku Kościuszków w Lublinie, który w XVIII wieku był własnością Jana Nepomucena Kościuszki, stryja Tadeusza Kościuszki.

Podczas seminarium omówione zostaną także wojenne losy Ireny Kosmowskiej – bohaterki ubiegłorocznego spotkania dla nauczycieli „Kobiece oblicza historii”, na którym uczestnicy poznali jej działalność polityczną, edukacyjną i społeczną. Tegoroczny program stanowić będzie naturalną kontynuację poprzedniego szkolenia, ukazując jej biografię z perspektywy doświadczeń wojennych. Pedagodzy wezmą także udział w spacerze biograficznym po terenie Państwowego Muzeum na Majdanku śladami pochodzącego z Żytomierza Franciszka Brzezickiego – więźnia niemieckich obozów koncentracyjnych i sowieckich łagrów.

W programie trzydniowego wydarzenia znalazły się:
• wykłady,
• warsztaty edukacyjne,
• wystąpienia uczniów,
• zwiedzanie wystaw.

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Zadanie: „Czas wojny, czas pokoju. Projekt edukacyjny w 280. rocznicę urodzin Tadeusza Kościuszki”

Kwota finansowania: 100 000 zł